Regie: Fernando Mereilles
Scenario: Jeffrey Caine
Met : Ralph Fiennes, Rachel Weisz, Hubert Koundé, Danny Huston e.a.
129 min. / UK / 2005

Als er één voordeel te vinden valt in de huidige rampzalige politieke situaties in de VS en Groot-Brittannië, dan is het wel dat er, net als in de jaren zeventig, opnieuw ruimte is gekomen voor kritische, intelligente cinema met een politiek standpunt. Die films zijn in de minderheid, natuurlijk: het grootste deel van de zalen wordt nog steeds ingepalmd door CGI-apen en tovenaarsleerlingen. Maar steeds vaker reageren regisseurs en scenaristen ook tegen de gebeurtenissen van de laatste jaren, met soms krachtige films tot gevolg. Een voor de hand liggend voorbeeld is Michael Moore’s pamflet ‘Fahrenheit 9/11’, maar binnenkort krijgen we ook tweemaal George Clooney in politiek gechargeerde films: ‘Goodnight, and Good Luck’ en ‘Syriana’. Sam Mendes maakte ‘Jarhead’, over de eerste Golfoorlog, Steven Spielberg komt aanzetten met ‘Munich’, over de strijd tussen Israël en Palestina. En ook deze ‘The Constant Gardener’, gebaseerd op een roman van John Le Carré, is een exponent van dat gevoel: de wereld gaat naar de kloten, we moeten er op z’n minst iets over zeggen.

Ralph Fiennes speelt Justin Quayle, een medewerker van de Britse ambassade in Kenia, die liever zijn planten water geeft dan dat hij met zijn werk bezig is. Zijn echtgenote Tessa (Rachel Weisz), is echter een idealistische mensenrechtenactiviste, die haar tijd in Afrika doorbrengt bij de plaatselijke bevolking en probeert om de gezondheidsproblemen aan te pakken. Op een dag wordt Tessa vermoord aangetroffen in haar auto – de officiële versie luidt dat haar vriend en collega Arnold de schuldige zou zijn, maar Justin heeft zo z’n twijfels. Al gauw komt hij erachter dat Tessa onderzoek deed naar Three Bees, een farmaceutisch bedrijf dat zijn geneesmiddelen uittest op de plaatselijke bevolking. Wat was zijn vrouw te weten gekomen over die pillendraaiers en is het daarom dat ze vermoord werd?

Fernando Mereilles, die twee jaar geleden bijzonder sterk uit de hoek kwam met ‘Cidade de Deus’, staat hier voor de uitdaging dat hij een complexe intrige moet vertellen met een geopolitieke dimensie, maar dat hij aan de andere kant ook niet mag vergeten om gewoon een interessant drama af te leveren. ‘The Constant Gardener’ is een vlammende aanklacht van de manier waarop big business een hulpeloos continent als Afrika misbruikt om er zelf beter van te worden. Gladde zakenmannen zitten uitgebreid te dineren met politici in chique restaurants, en besluiten dat het ook beter is voor de plaatselijke bevolking om hen onveilige medicijnen in de maag te splitsen. Als die medicijnen dan werken: zoveel te beter. Werken ze niet... ach, die mensen waren toch al aan het verhongeren of aan het creperen van de aids, dus wat maakt het uit? Mereilles weet een oprecht gevoel van verontwaardiging in z’n film te stoppen, zónder daarom sentimenteel te worden: hoe dùrven die farmaceutische bedrijven dit soort wanpraktijken eigenlijk uit te voeren?

Maar dat alles zou enkel een richtingloze donderpreek zijn indien het persoonlijke verhaal van de personages niet interessant was. ‘The Constant Gardener’ is een film die bevolkt wordt door stiff upper lips, mensen die geleerd hebben om hun emoties opzij te zetten en vooral niet teveel vragen te stellen over wat hun superieuren zeggen en doen. Let op een scène aan het begin van de film, waarin Fiennes het nieuws krijgt dat zijn vrouw dood is. Hoewel het andere personage spreekt, blijft de camera vastgelijmd aan Fiennes’ gezicht en we zien op slechts enkele seconden een hele reeks emoties door zijn gelaat gaan: ongeloof, onzetting, hulpeloosheid... Maar ondertussen vertrekt hij geen spier en wanneer de andere partij is uitgesproken, zegt hij enkel: ‘Bedankt dat je ’t bent komen vertellen.’

Het mooie is dan hoe die facade langzaam maar zeker wordt afgebroken over de loop van de film: Fiennes leert, in navolging van zijn echtgenote, hoe hij zijn emoties en idealen voor zich kan laten spreken, hoe hij kan leven zonder per sé gehoorzaam te zijn aan de authoriteiten die zichzelf boven hem gesteld hebben. Dit is een geloofwaardig hoofdpersonage, dat perfect gespeeld wordt. Ook Rachel Weisz komt verrassend sterk uit de hoek als Tessa – ze is maar een half uur lang in beeld, maar haar personage vormt wel het hart van de film. Mereilles is erg clever in de manier waarop hij heen en weer gaat tussen het verleden van Justin en Tessa en het heden: zo krijgen we een mooie, romantische seksscène tussen de twee te zien, enkel om daarna over te gaan naar het heden, waarin Justin naast Tessa’s verkoolde lijk staat. Grof, misschien, maar wél effectief.

In principe is ‘The Constant Gardener’ een erg praterige thriller, maar Mereilles maakt, net als in ‘Cidade De Deus’ weer gebruik van een rauwe visuele aanpak: we krijgen haast continu een handgehouden camera, bewust lelijke kleuren en een korrelige filmstock. Op die manier weet hij erg veel energie in z’n film te houden, zonder dat hij daarom zijn publiek desoriënteert: wanneer het nodig is, krijgen we steeds weer een wide shot om ons te vertellen waar we zijn en waarom. Mereilles speelt het down and dirty, wat de geloofwaardigheid van z’n prent ten goede komt, maar hij gaat ook niet té ver in die richting.

‘The Constant Gardener’ is een film voor een volwassen publiek: de plot is relatief ingewikkeld, er worden politieke en morele kwesties aangekaart en de filmmakers kiezen ook nergens voor een bij de haren gesleurde actiescène of explosie om de kijker wakker te houden. Er wordt van je verwacht dat je gaat zitten en oplet. Een riskante onderneming, maar één die wel degelijk de moeite loont. Wat je ervoor terugkrijgt, is immers een fascinerende, excellent gemaakte film.

Door Dennis Van Dessel 21/12/2005 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (9) van anderen of geef uw mening