Outfoxed: Rupert Murdoch's War On Journalism film bespreking Digg* filmbespreking

Outfoxed: Rupert Murdoch's War On Journalism

Regie: Robert Greenwald
75 min. / USA / 2004

Toen Michael Moore ‘Fahrenheit 9/11’ uitbracht, probeerden de tegenstanders van de controversiële filmmaker de prent te banaliseren door Moore te verwijten dat hij “niets nieuws te vertellen had” – 'Fahrenheit’ zou hooguit kunnen dienen als een recapitulatie van feiten die al lang bekend waren. Ook toen al stelde ik me de vraag in welke mate die veronderstelling klopte, aangezien het nieuws zoals wij dat hier kennen, en het nieuws in de VS twee verschillende concepten zijn. Hier draait het journaal rond informatie, te weten komen wat er in de wereld gebeurd is en dan proberen om dat in de context te plaatsen van onze eigen blik op de wereld, onze eigen overtuigingen. In de VS, daarentegen, gaat het over entertainment, ook al een onderwerp dat werd aangehaald in ‘Bowling For Columbine’ en ‘Fahrenheit 9/11’. Ook nieuwsuitzendingen moeten overleven van reclamegeld, dus hebben ze kijkcijfers nodig, dus moeten ze de mensen lokken met dezelfde dingen die fictieprogramma’s populair maken – seks en geweld. En aangezien seks in Amerika als immoreler wordt beschouwd dan geweld, komt het meestal op het laatste neer.

‘Outfoxed’, geregisseerd door Robert Greenwald, biedt een meer uitgebreide verhandeling over dat éne hoofdstuk dat Michael Moore kort aanraakt in zijn eigen documentaires: hoe worden de media gemanipuleerd door de politiek, waarom gaan zij hierin mee en wat zijn de resultaten? Greenwald gaat de geschiedenis na van het Fox News Network en vooral de manier waarop de zender na de gebeurtenissen van elf september 2001 een radicaal rechts standpunt innam en weinig meer werd dan een spreekgestoelde van waarop George Bush zijn boodschap de wereld in kon sturen. De slogan van de zender is “Fair and balanced – we report, you decide”, waarmee ze zich een air van neutraliteit aanmeten die niets met de werkelijkheid te maken heeft. Onder de dekmantel van die mooie woorden streeft Fox al van het begin van z’n bestaan een conservatieve agenda na, op een manier die voor ons vaak nachtmerrieachtige vormen aanneemt.

Neem nu zo’n figuur als Bill O’Reilly, die aan het begin van de oorlog in Irak in z’n praatprogramma zonder omwegen aankondigt dat iedereen die protesteert tegen de Amerikaanse betrokkenheid in het land, beschouwd zal worden als een vijand van de staat en met hem af te rekenen zal hebben. ‘Eens een land ten oorlog is getrokken, is het onze plicht als burgers om onze koppen dicht te houden,’ horen we hem zeggen. En dat in een land dat ontstaan is uit protest tegen de toenmalige overheid. Tijdens één van z’n uitzendingen heeft O’Reilly een zekere Jeremy Glick te gast, de zoon van een man die stierf bij de aanslagen op de Twin Towers. Glick had zijn protest tegen de oorlog geuit, en wordt door O’Reilly bijgevolg uitgescholden als een verrader van zijn land en de herinnering van zijn vader. ‘Uit respect voor je vader ga ik niet zeggen wat ik denk,’ zegt O’Reilly, waarna hij Glicks microfoon laat afzetten en hem uit de studio laat verwijderen. De morele overwinning lag echter bij Glick, die z’n standpunt snel en duidelijk uiteen had kunnen zetten – iets dat O’Reilly niet had verwacht, en waar hij ook geen antwoord op had.

Het meest fascinerende is echter wat erop volgt: zes maanden later komt O’Reilly terug op zijn gesprek met Glick en legt hij de jongen woorden in de mond die hij nooit gezegd heeft: ‘Glick stelde president Bush verantwoordelijk voor de aanslagen op elf september,’ beweert O’Reilly, wat simpelweg een leugen is. Maar ondertussen zijn we natuurlijk een half jaar verder en wie weet dat nog? Het hele ding krijgt iets Orwelliaans: het nieuws van gisteren is in een geheugengat gevallen (althans, dat hopen ze) en vandaag verzinnen we weer iets anders dat beter in ons kraam past.

O’Reilly is het meest irritante voorbeeld, maar er zijn nog anderen – nieuwsankers die aan het einde van hun uitzendingen de dagen aftellen tot Bush herverkozen wordt, die John Kerry ridiculiseren als “de eerste Franse president van de VS” en die haast kwijlen van bewondering wanneer ze een soldaat interviewen. Constant zie je dat er een agenda wordt gepusht om de mensen in een bepaalde politieke richting te duwen. En niet alleen doen ze dat, maar ze verkopen het ook nog eens als objectieve journalistiek, fair and balanced.

Om de invloed van Fox’ politiek van desinformatie te begrijpen, biedt ‘Outfoxed’ een aantal statistieken: 33 % van de Fox-kijkers was ervan overtuigd dat de VS massavernietigingswapens hadden gevonden in Irak. 35% van hen dacht dat de wereldopinie positief tegenover de Amerikaanse invasie van het land stond. En maar liefst 67% geloofde dat er een verband was gevonden tussen Irak en Al Qaida. Dat zijn serieuze cijfers, zeker als je weet dat Fox de meest bekeken nieuwszender in Amerika is. Voor veel mensen is die zender de voornaamste, indien niet de enige bron van informatie die ze hebben over de wereld. In dat geval kan een film als deze, of ‘Fahrenheit 9/11’, voor veel mensen nog behoorlijk wat nieuwswaarde hebben.

De stijl van ‘Outfoxed’ is klassieker dan die van Michael Moore – er is geen sarcastische voice-over, geen stunts, geen ironisch gebruik van muziek. Enkel de archiefbeelden, afgewisseld met getuigenissen van ex-werknemers van Fox, mediaexperten en mensen die een gastoptreden in één van de programma’s hebben overleefd. Het is een klassieke documentaire, die strikt genomen beter gestructureerd is dan de films van Moore: we krijgen een duidelijke thesis, die vervolgens overtuigend ondersteund wordt door de beelden. Moore is passioneler, een meer bevlogen filmmaker, die er consequent in slaagt om opwindende cinema af te leveren – hij is even bevooroordeeld en subjectief als de verslaggevers van Fox, maar presenteert zijn films dan ook niet als objectieve journalistiek. ‘Outfoxed’ daarentegen, is low-key en stilletjes overtuigend. Geen film die ooit een palm zal winnen in Cannes, maar informatief en, helaas, broodnodig.