Regie: David O’Russell
Scenario: David O’Russell, Jeff Baena
Met: Jason Schwartzman, Dustin Hoffman, Jude Law, Lilly Tomlin, Mark Wahlberg, Naomi Watts, Isabelle Huppert e.a.
107 min. / USA / 2004

Ik beschouw mezelf nu niet als van een kleintje vervaard, maar zo af en toe gebeurt het nog wel eens dat er een film uitkomt die me achterlaat met een gevoel alsof ik Manuel, de Spaanse ober uit ‘Fawlty Towers’ ben. Het enige dat je na zo’n film kunt uitbrengen, is een ietwat verbouwereerd: Qué?, omdat je geen flauw idee hebt wàt het nu precies is dat je net gezien hebt. De nieuwe van David O’Russell, die enkele jaren geleden de geweldige Irak-oorlogskomedie ‘Three Kings’ maakte, is er zo eentje: dit is een film die zich nauwelijks laat beschrijven, laat staan bekritiseren – deze prent excentriek noemen, zou een even groot understatement zijn als zeggen dat bij de tsunami van december 2004 er een aantal mensen natte voeten hebben gekregen. ‘I Heart Huckabees’ past in geen enkel genre, ik heb zelfs nooit een film gezien waarmee ik bruikbare vergelijkingen zou kunnen trekken. De kans is groot dat bij elke willekeurige voorstelling, de helft van het publiek of méér zal vertrekken voor het einde. Het is een frustrerende, ontoegankelijke, ronduit lastige film. Wat natuurlijk allemaal wil zeggen dat u moet gaan kijken. Meteen, als het even kan.

Jason Schwartzman speelt Albert Markovski, de bezieler van een milieuorganisatie die de uitdijende verstedelijking probeert tegen te gaan. Nadat hij toevallig driemaal dezelfde zwarte jongen ontmoet, begint hij zich vragen te stellen over de betekenis van zijn leven – bestaat het toeval wel? Heeft het leven zin? – en hij besluit op bezoek te gaan bij een stel existentiële detectives om antwoorden te vinden. Deze detectives, gespeeld door een kostelijke Dustin Hoffman en Lilly Tomlin, beginnen hem dag in, dag uit te observeren en snuffelen door z’n vuilnis om te weten te komen wat Alberts functie op deze aardkloot is. Ondertussen probeert Albert een deal rond te krijgen met winkelketen Huckabees, vertegenwoordigd door aalgladde zakenman Brad Stand (Jude Law). En dan is er ook nog de geflipte brandweerman Tommy Corn (Mark Wahlberg), een ex-cliënt van Hoffman en Tomlin, die nu is overgeschakeld op de filosofische visie van hun aartsrivaal Catherine Vauban (Isabelle Huppert), een nihiliste.

Als er één ding is dat je kunt zeggen van David O’Russell, dan is het wel dat hij een originele film heeft afgeleverd – er is hoegenaamd níks voorspelbaars of Hollywoodiaans aan ‘I Heart Huckabees’. Als je er een beschrijving op wilt plakken, moet je al gaan zoeken naar termen als “existentiële, surrealistische komedie” of iets dergelijks. Ik heb de film op het moment van schrijven twee keer gezien, en ik ben nog steeds niet zeker of ik wel snap waar het eigenlijk over gaat. In essentie, als je al de rest wegstript, veronderstel ik dat het simpelweg gaat over mensen die wanhopig op zoek zijn naar betekenis in hun leven, naar iets of iemand die een antwoord kan geven en zeggen: “Dààr gaat het allemaal over, dàt is het.” En O’Russell biedt ons verschillende mogelijkheden ten antwoord: Hoffman en Tomlin bieden een holistische filosofie aan, waarin alles met alles verbonden is. ‘Hoe kun je zeker weten waar mijn neus eindigt en de lucht begint?,’ horen we Hoffman vragen, en we zien kleine vakjes van z’n neus het scherm invliegen. Catherine, gespeeld door een moedige Huppert, houdt het op een nihilistische visie, waarin alles afzonderlijk van elkaar bestaat en er nooit een echte mogelijkheid tot contact is. Haar visitiekaartje is wellicht het meest deprimerende exemplaar in de geschiedenis van deprimerende visitekaartjes: ze belooft “wreedheid, manipulatie en betekenisloosheid”. We krijgen een diepgelovige familie te zien, die hun wenkbrauwen fronsen bij het horen van het woord “filosofie”, en hun vertrouwen volledig in de handen van God leggen. En niets van dat alles biedt echt een bevredigend antwoord op de vragen die Albert zich stelt.

‘I Heart Huckabees’ lijkt wel het resultaat van een explosie in de post-moderniteitsfabriek: David O’Russell wil z’n kijkers niet in de geruststellende slaap van een filmische droom sussen, welnee, hij wil dat je elke seconde lang beséft dat je naar een film aan het kijken bent, en hij wil je als kijker aan het werk zetten. Dus krijgen we scènes waarin Jason Schwartzman in een soort van lijkenzak wordt geritst, waarna hij begint te hallucineren dat hij Jude Law z’n kop afhakt met een machete. Een scène waarin Law en z’n vriendin Naomi Watts beginnen te ruzieën over hun seksleven, dat zich blijkbaar afspeelt in episodes van zeven minuten, terwijl Hoffman en Tomlin geïnteresseerd toekijken, slurpend van hun kopje koffie. Of, zeer memorabel, een scène waarin Schwartzman la Huppert achterwaarts neemt in een modderig moeras (olé). Waanzinnige, surrealistische momenten worden naar ons hoofd gesmeten, in combinatie met stukjes tekst als: ‘Er is geen restgetal in de wiskunde van de oneindigheid’. Yeah, man. Heavy.

Dit is een film die het risico loopt om ongeveer 75 procent van z’n publiek totaal te vervreemden, omdat hij niet beantwoordt aan eender welke rationele verwachting die we aan een film kunnen stellen. We krijgen ruim anderhalf uur filosofisch geblaat, een herkenbare plot is er niet en de personages gedragen zich op manieren die we ons nauwelijks kunnen voorstellen (waarom begint Naomi Watts zich bijvoorbeeld plotseling te kleden als een Amish?). Maar toch, ondanks, of juist dankzij dat alles, is ‘I Heart Huckabees’ ook een zeer geestige film, als je je kunt inleven in de mentaliteit van de prent. De humor is gortdroog, maar ze is er – Hoffman die schijnbaar continu rondloopt met een kaart van het universum, bijvoorbeeld. De manier waarop Schwartzman en Wahlberg het religieuze gezin zonder een seconde na te denken willens en wetens beginnen te schofferen. En natuurlijk het fantastische gastoptreden van Shania Twain (meteen de enige keer dat de woorden “fantastisch” en “Shania Twain” in dezelfde zin gebruikt worden op deze website). De eerste keer dat ik de film zag, drong ook bij mij die humor niet altijd door, maar geloof me: eens je ophoudt met er je zorgen over te maken en je je gewoon laat meevoeren door het gesjeesde sfeertje, valt er hier heel wat te lachen.

In zekere zin veronderstel ik dat David O’Russell hier ook gewoon een uitgebreid spelletje speelt met z’n publiek. Je stopt Jude Law, Naomi Watts en Mark Wahlberg in je film, al die namen waar toch een serieus stel fans aan vasthangt, en je serveert ze dit: een prent vol filosofie, krankzinnige personages en moeilijke humor. De laatste tijd kijg ik het gevoel dat zowat alle films steeds meer op elkaar gaan lijken – Amerikaanse eenheidsworst. ‘I Heart Huckabees’ is voorbestemd om verafschuwd te worden door heel wat mensen, maar eenheidsworst is dit zeker niet. Eerder een frisse wind.

http://www2.foxsearchlight.com/huckabees/

Door Dennis Van Dessel 28/04/2005 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

  Dit artikel heeft nog geen reacties. Klik hier om uw mening te geven.