Regie: Park Chan-Wook
Scenario: Hwang Jo-Yun en Lim Chun-Hyeong
Met: Choi Min-Sik, Yu Yi-Tae, Kang Hye-Jeong
119 min. / Zuid-Korea / 2004

Dat Zuid-Korea op de wereldbeker voetbal van 2002 door een mengeling van geluk, twijfelachtige scheidsrechterlijke beslissingen maar vooral een sublieme collectieve prestatie de gênes uit het verleden van zich heeft afgeschud, is tekenend voor de maatschappelijke veranderingen die het land het laatste decennium doormaakte. De kater van het militaire regime is zo goed als verwerkt, de economie draait vlotter en het land raakt stilaan onder de stiefmoederlijke behandeling van de grote Westerse mogendheden uit. Een bloeiperiode dus, en voor al wie zich dit jaar al vergaapte aan absolute pareltjes als Spring, Summer, Fall, Winter... and Spring en Memories of Murder, is er extreem goed nieuws: ‘Old Boy’ toont nog maar eens aan dat de Zuid-Koreaanse bewustwording een verlengstuk heeft gevonden in zinnenprikkelende, eigenzinnige cinema.

Oh Dae-Su (“hij die met iedereen goed kan opschieten”) is een man die zijn naam weinig eer aandoet. In de hilarische openingssène, die zich afspeelt in een politiekantoor, leren we hem kennen als een irritante spraakwaterval, een overspelige echtgenoot en een slechte vader, die alleen maar ergernis opwekt en vijanden maakt. Van het ene moment op het andere verdwijnt Oh Dae-Su spoorloos en wordt hij wakker in een groezelige kamer, waar hij vastgehouden wordt door een onzichtbare vijand. Terwijl hij in gedachten probeert uit te zoeken wie hem dit aandoet, verstrijken de jaren. Via de tv – zijn enige venster op de wereld – verneemt hij dat zijn vrouw is vermoord en dat hij hoofdverdachte nummer één is. De pijn en de twijfels omtrent zijn opsluiting worden er alleen maar groter door, en nadat hij eerst, zonder succes, de easy way out heeft geprobeerd, zet hij alles op alles om zich uit zijn eenzame opsluiting te wurmen. 15 jaar later, net op het moment dat hij zich geestelijk voldoende heeft aangesterkt en bovendien bijna een gat naar de vrijheid heeft gegraven, wordt hij wakker in een gevangenis die zo mogelijk nog gruwelijker is: die van de buitenwereld, die ondertussen ingrijpend veranderd is. In Mido, de serveerster van een sushi-restaurant, vindt hij een bondgenote. Samen met haar gaat hij op zoek naar diegene die van hem een onmens maakte. Met als leidraad de telefoontjes die hij van zijn anonieme belager ontvangt.

De reputatie die ‘Old Boy’ is vooruitgesneld, is niet altijd even relevant. Sinds het moment dat de film in Cannes met de Grand Prix aan de haal ging, hebben nogal wat mensen geprobeerd de film te herleiden tot een wraakprent die vooral excelleert in een aantal gruwelijke scènes of – nog meer onterecht – als een Oosterse uitloper van de Westerse nouvelle violence golf. Fundamenteel oneerlijk, want iedereen die ‘Old Boy’ een kans geeft, zal zien dat onder het dunne vernislaagje van de vergeldingpremisse en de schaarse expliciete horror een briljante thriller schuilgaat, die de beperkingen van het “genre” aan zijn laars lapt en de gebruikelijke stijlelementen verrijkt met een sublieme emotionele en sociaal-kritische onderbouw.

Net als de twee voornoemde Zuid-Koreaanse titels is ‘Old Boy’ dan ook verankerd in een eeuwenoude spirituele traditie, uitgedrukt in levenswijsheden en filosofische beschouwingen. Van ééndimensionale karakters is er ook dan ook geen sprake: zowel Oh Dae-Su als zijn mysterieuze agressor en hun beider motieven maken deel uit van een complexe karaktertekening, die geen zwartwit oordeel toelaat.

Veelgelaagd is ‘Old Boy’ ook al: hoewel de aandacht van de kijker vooral uit zal gaan naar het minutieus geconstrueerde wraakverhaal, zou het zonde zijn om niet met volle teugen te genieten van de ontwapenende tederheid die van de onderliggende liefdeshistorie uitgaat. Telkens als Oh Dae-Su en de bevallige Mido samen in beeld komen, merk je dat er vuurwerk in de lucht hangt, iets wat nogal fel contrasteert met de Hollywoodiaanse aanpak, die emotionele wendingen vooral als verplichte nummertjes of adempauzes aanwendt, iets wat meestal ook afstraalt van de routineuze indruk die de acteurs in kwestie nalaten.
Tijdens ‘Old Boy’ zié je de vonken niet alleen van het scherm afspatten, naarmate de film vordert, voél je ook dat ze zich als het ware in het verhaal gaan branden. De interactie tussen relatief bruut geweld – aanhangers van de Oosterse cinema zijn echt wel meer gewend dan wat ze hier te zien krijgen- en oprechte emoties in deze film is dan ook zelden gezien.

Maar laten we vooral niet vergeten te vermelden dat ‘Old Boy’ in de eerste plaats visueel een ware verrukking is. Regisseur Park Chan-Wook bundelt de hele film door Oosterse stijlelementen – en dan vooral uit de Hong Kong-cinema – aan invloeden uit de betere Amerikaanse film. Bijna alles wat op cinematografisch en montage-gebied mogelijk is, wendt hij aan, er daarbij steeds voor zorgend dat het narratief een meerwaarde aanbrengt. Zo injecteert hij bijvoorbeeld op meesterlijke wijze split-screen in een scène waarin hij het tijdsverloop van Oh Dae-Su’s eenzame opsluiting wil benadrukken. Aan de linkerkant zie je het wezenloos voor zich uitstarende gezicht van de protagonist, terwijl je aan de rechterkant ziet waarnaar hij kijkt: journaalbeelden die elk afzonderlijk karakteristiek zijn voor elk jaar van zijn gevangenschap. De dood van Diana, de aanslag op de Twin Towers en natuurlijk de triomftocht van de Zuid-Koreaanse voetbalploeg.

Ook de schaarse actiescènes zijn van extreem hoog niveau. Een adembenemend gevecht in een smalle gang zal meer dan één actiefreak ongewild naar de leuningen van zijn bioscoopzitje doen grijpen en ook de inleiding van een memorabele martelscène, een confrontatie met een andersvalide medemens, getuigt van inventiviteit en lef.

Om nog maar eens op de gruwelscènes terug te komen: laat u vooral niets voorhouden. Behalve een heel grafische scène met een inktvis in de hoofdrol, speelt de échte horror zich in het hoofd van de kijker af. Wat je dénkt gezien te hebben, is nogal vaak tot stand gekomen door toedoen van het mirakel van de suggestie, een kunst die Park Chan-Wook tot in de extreme details beheerst.

’Old Boy’ is een briljante, meeslepende kijkervaring, een erotische liefdesverklaring aan de cinema die op zijn geheel beschouwd dicht bij een natte droom aanleunt. Je voelt de nattigheid, je hebt een vaag vermoeden waar ze vandaan komt, en je wilt zo vlug mogelijk terug in slaap geraken om eenzelfde avontuur opnieuw te beleven.

Door Prof. Joost 13/10/2004 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (6) van anderen of geef uw mening