Regie en scenario: François Ozon
Met: Valeria Bruni Tadeschi, Stéphane Freiss, Géraldine Pailhas, Michael Lonsdale e.a.
90 min. / F / 2004

Een man en een vrouw zitten samen aan het strand. Ze hebben elkaar nog maar net ontmoet, tijdens een vakantie en hun conversatie beperkt zich tot platitudes, banaliteiten. Tenslotte vraagt hij aan haar of zij mee wil gaan zwemmen. ‘De stroming is hier gevaarlijk,’ zegt ze, ‘je wordt zo meegesleurd.’ Maar hij laat zich niet overhalen, loopt naar de zee. En zij volgt hem. Wij, in het publiek, weten dat de vrouw gelijk had over het gevaar van de stroming – met iemand anders in zee gaan is altijd een gevaarlijke bezigheid, en meestal loopt het verkeerd af. De stroming die de beide personages meesleurt, zal evenwel geen gewone golf zijn, maar wel de verraderlijke zee van een huwelijk. Jawel, dames en heren, wij hebben hier te maken met een film met symboliek: ‘5 x 2’ (ofwel ‘Cinq Fois Deux’), van snelfilmer François Ozon (zie ook ‘Swimming Pool’), is een naar de gewoontes van de regisseur zeer ingehouden drama over de desintegratie van een huwelijk.

We volgen Marion (Valeria Bruni Tedeschi) en Gilles (Stéphane Freiss) tijdens vijf episodes uit hun gezamenlijke leven. Wanneer we hen voor het eerst ontmoeten, zien we hoe hun scheiding wordt uitgesproken – een sombere bezigheid, uiteraard, maar de indruk die we krijgen is dat dit in essentie twee fatsoenlijke mensen zijn, die proberen om er zo beschaafd mogelijk door te geraken. Vervolgens zien we hoe ze elkaar achteraf treffen in een hotel, voor één laatste rendez-vous, en het beschaafde air waarmee ze hun zaakjes eerder regelden, begint ogenblikkelijk te vervagen.

In omgekeerde chronologie krijgen we daarna nog eens vier van dat soort segmenten: een jaar of wat eerder organiseren Marion en Gilles een etentje voor Gilles’ broer en zijn vriend – we zien hoe hun huwelijk op dat moment al uit elkaar aan het vallen is, ogenschijnlijk omwille van een seksueel avontuurtje van Gilles. We zien de geboorte van hun zoontje, Nicolas, en de vreemde manier waarop Gilles zich gedraagt wanneer hij het nieuws krijgt dat z’n vrouw aan het bevallen is. We zien hun huwelijk. En tenslotte hun kennismaking.

Hoe meer films ik zie van François Ozon, hoe duidelijker het wordt wat voor een cynische visie de man heeft op het huwelijk, en bij uitbreiding gewoon het concept van een romantische relatie. In zijn films verdwijnen echtgenoten (‘Sous Le Sable’), maken gezinnen elkaar letterlijk en mentaal helemaal kapot (‘Sitcom’) en overheerst seksuele frustratie alles (heel zijn oeuvre). Twee mensen die gelukkig zijn met elkaar? Onmogelijk. Duidelijker dan ooit tevoren laat hij die pessimistische mentaliteit de overhand voeren in ‘5 x 2’. Omdat we weten hoe het allemaal zal aflopen, krijgt alles dat we vervolgens zien uit het eerdere leven van het koppel immers onvermijdelijk de status van een voorteken opgeplakt. Al vanaf hun huwelijksdag kunnen we aanvoelen hoe het uiteindelijk mis zal lopen. We zien de twee geliefden dansen op hun trouwfeest – ze kussen, ze lachen, ze zijn gelukkig. Maar dan neemt de muziek het over, en die muziek suggereert iets heel anders: dit geluk is maar tijdelijk, en zal tenslotte ontaarden in bittere verwijten, in kille stiltes en een een stapteltje papieren waar ze hun handtekeningen onder moeten zetten om alles definitief ongedaan te maken.

Wat dat betreft, doet de structuur van ‘5 x 2’ enigszins denken aan ‘Irréversible’, nog zo’n film die z’n chronologie helemaal omdraaide, om een extra gevoel voor tragiek aan te kweken. Aan het einde van die film zagen we Monica Bellucci in een idyllisch park een boek lezen, maar we wisten dat ze nog geen dag later brutaal verkracht en aan gort geslagen zou worden, haar leven voorgoed geruïneerd indien niet beëindigd. Wat ‘Irréversible’ op een (ietwat overdreven) choquerende manier deed met het leven van de hoofdpersonages, doet ‘5 x 2’ met hun huwelijk – we weten dat het zal mislopen, dat het alleen maar zal eindigen op verdriet. Hun hele huwelijk is gebaseerd op leugens, op gevoelens die ze niet met elkaar kunnen delen, zelfs vanaf het prilste begin, maar wat kun je eraan doen? Alle geluk gaat voorbij.

Wat opvalt aan ‘5 x 2’, is dat Ozon zich hier, veel meer dan in zijn andere films, bezighoudt met dialogen als drijvende factor, in plaats van een visuele vertelstructuur. In films als ‘Les Amants Criminels’ en zeker ‘Swimming Pool’ kregen we heel wat van de informatie over de plot en de personages via de beelden, die gekenmerkt werden door een zeer doelbewuste mise-en-scène. Ozon wist altijd waar hij zijn camera neer moest zetten en hoe hij daarmee kon bijdragen aan het vertellen van zijn verhaal. Ditmaal krijgen we echter maar een paar scènes waarin dat soort van visuele narratief valt terug te vinden – niet toevallig zijn dat de beste scènes uit de film. Neem een moment tijdens de tweede episode: Gilles’ broer en diens vriend zijn op bezoek en na het eten gaan ze rustig naar de woonkamer – een goed glas wijn, een jointje en dan mag de muziek op. Marion begint te dansen met haar schoonbroer en zijn vriend, maar Gilles blijft zitten. We zien hoe de personages elkaar blikken toewerpen, hoe de relaties tussen de drie continu geherdefiniëerd worden afhankelijk van wat Gilles en Marion doen of laten. Ozon is tijdens dit soort scènes op z’n best: hij laat z’n camera langzaam, suggestief tussen de personages heen bewegen en werkt enorm effectief met close-ups om kleine momentjes vast te leggen. Hij kàn dit gewoon zeer goed. Weeg dat eens even af met zowat het hele eerste segment, waarin we lange dialogen te horen krijgen, die niet echt ergens toe leiden. Ook later in de film krijgen we dat: eens de personages te lange gesprekken gaan voeren, begint de film te vertragen, begint hij ons uit z’n greep te verliezen. Ozon is in de eerste plaats iemand die erg sterk is in het observeren (en uiteindelijk ook overdrijven en parodiëren) van menselijk gedrag – maar laat hem niet te veel met dialogen werken, want dan lukt het hem niet meer.

Niettemin wordt er sterk geacteerd. Tedeschi en Freiss zijn allebei even understated, en omdat ze er een schepje àfdoen, wordt het makkelijk om hen te geloven wanneer ze naar het einde van de film toe nuances van hun personages moeten laten zien die we eerder misschien niet vermoed hadden. Zo geloven we lange tijd dat Marion simpelweg een slachtoffer is van een man die (door emotionele problemen of iets anders) er nooit is voor haar wanneer ze hem nodig heeft. Maar dan, laat in de film, ontdekken we dat ze misschien zelf toch ook geen heilige is. En dat blijft geloofwaardig door de onderkoelde manier waarop Tadeschi het speelt.

Ozon heeft hier alleszins weer een interessante prent afgeleverd – een zwartgallige kijk op relaties die zich af en toe verliest in z’n eigen praterigheid, maar die toch ook voldoende fascinerende scènes en goeie acteerprestaties bevat om meer dan de moeite waard te zijn. En dan is er natuurlijk nog die symboliek. Maar zó’n prachtige symboliek, mensen...

http://www.francois-ozon.com/

Door Dennis Van Dessel 11/09/2004 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (1) van anderen of geef uw mening