Regie: Mike Newell
Scenario: Lawrence Konner, Mark Rosenthal
Met: Julia Roberts, Kirsten Dunst, Maggie Gyllenhaal, Julia Stiles, Marcia Gay Harden, Ginnifer Goodwin, Dominic West e.a.
117 min. / USA / Alle leeftijden / 2003 Eigenaardig hoe een film zichzelf kan ontslaan van de verplichtingen die hij het publiek oplegt – ‘Mona Lisa Smile’, Mike Newells nieuwste vehikel voor de sterrenstatus en het ego van Julia Roberts, probeert ons er twee uur lang van te overtuigen niet te gehoorzamen aan conventies die je mogelijkheden in het leven beperken. Maar als film is dit ondertussen wel het meest ouderwetse, oerconventionele melodrama dat ik in lange tijd heb gezien. Alle regeltjes van de inspirerend bedoelde Hollywoodfilm worden keurig gevolgd, tot je zin krijgt om Newell toe te schreeuwen dat hij zich misschien beter eerst zélf eens zou libereren. Het is 1953 en Katherine Watson, een docente kunstgeschiedenis, arriveert in de universiteit van Wellesley in New England. Watson is een vrijgevochten dame, ongetrouwd en levenslustig, met een ware passie voor kunst en de wil om die te verspreiden onder haar leerlingen. Kortom: ze is een filmleerkrachte. Maar Wellesley is geen plek waar vooruitstrevendheid hoog in het vaandel wordt gevoerd: er worden lessen gegeven in wellevendheid en huishoudkunde: hoe zorg je ervoor dat het eten op tijd op tafel staat als je man thuiskomt? Hoe kruis ik op de juiste manier m’n benen? De meisjes van Wellesley worden enkel klaargestoomd voor een leven als aanhangsel van hun toekomstige echtgenoten, en al de rest is bijkomstig, en Watsons vrijdenkerij wordt dan ook niet door iedereen op prijs gesteld. ‘Mona Lisa Smile’ is de zoveelste titel op het lijstje “melodrama’s over inspirerende leerkrachten die het leven van hun leerlingen veranderen”. ‘Dead Poets Society’ was wellicht de beste in dat subgenre, omdat die film op z’n minst wist hoe hij z’n publiek geboeid moest houden. Wie die film heeft gezien, herinnert zich wellicht dat er tijdens de tweede helft een zelfmoord plaatsvindt. Een plotwending die door sommigen als over de top werd beschouwd, maar er was wel degelijk een goede reden om ze te gebruiken: dit soort van film heeft immers de neiging om al snel leeg te bloeden indien er geen belangrijke verwikkelingen blijven komen. In een uur heb je de relaties tussen opvoeder en kinderen, en tussen opvoeder en directie wel vastgesteld. En wat volgt er dan? In ‘Mona Lisa Smile’ krijgen we niets van die aard, geen belangrijke gebeurtenis die de film een nieuwe stoot energie geeft in z’n tweede helft. In plaats daarvan krijgt de plot ruimschoots de gelegenheid om zichzelf op een maar al te voorspelbare manier af te wikkelen. De personages doen niets dat we niet van een kilometer afstand hadden zien aankomen. Geloofwaardig? Ja, min of meer wel. Maar ook behoorlijk saai. In de bijrollen krijgen we een ware horde jongere actrices (allemaal toekomstige Julia Robertsen): Kirsten Dunst is de ultieme conformiste, die zichzelf verplicht enthousiast te reageren wanneer ze van haar man een was- en droogmachine krijgt: “Ik heb alles waar ik altijd al van gedroomd heb!” Maggie Gyllenhaal is het kind van gescheiden ouders dat cynisch tegenover de huishoudelijke dromen van haar vriendinnen staat, en Julia Stiles fungeert als de tussenpersoon, die de kans heeft om rechten te gaan studeren, maar misschien toch maar kiest voor een leven als huisvrouw. Gyllenhaal is de enige hier die de indruk geeft niet op automatische piloot te staan acteren, de enige die erin slaagt een personage te creëren dat achteraf enige indruk nalaat. De overigen schijnen het voornamelijk met hun fifties-kapsels en make-up te doen. Er is iets onmiskenbaar 21ste eeuws aan hun manier van doen, meisjes die zich ouderwets gedragen, zonder het echt te zijn. Ik zag de dames van ‘Mona Lisa Smile’ na elke take zó hun corsetten uittrekken, in hun jeans kruipen en een frisse pint gaan drinken. Met de uitzondering van Roberts natuurlijk, die zo gelibereerd is dat ze niet eens kleren en make-up draagt die uit de periode afkomstig lijken. Waar haar studenten te modern leken door hun onderliggende mentaliteit, lijkt Roberts zo weggelopen uit één van haar andere films. We krijgen die enorme golf rood haar, die immense glimlach en daar moeten we het dan maar mee stellen. ‘Mona Lisa Smile’ is een zoveelste ongeďnspireerd, routineus afgeraffeld Hollywoodfilmpje, dat alleen maar lijkt te bestaan zodat Julia Roberts nog eens zichzelf bovenaan op een poster zou kunnen zien. Niet alleen hebt u het allemaal al honderd keer eerder en beter gezien, maar ook zat ik me de hele tijd af te vragen hoe relevant dit soort cinema eigenlijk is. Natuurlijk zal Mike Newell vast wel zeer nobele bedoelingen hebben gehad met zijn vrouwenepos, maar wat kunnen ons die nu nog schelen? De onderdrukking van de vrouw is misschien nog niet ten einde, maar situaties zoals die in Wellesley toen, behoren goddank tot het verleden. De tijd dat vrouwen verwacht werden binnen dit en tien minuten een feestelijke kalkoen te kunnen prepareren voor hun halve trouwboeken, is al lang afgelopen. Een film als 'Far From Heaven', verleden jaar, bracht een veel duidelijker, consequenter idee naar voren over dezelfde problematiek: een vrouw die probeerde zich uit het sociale keurslijf te wringen, maar er uiteindelijk niet in slaagde. Die film verplichtte ons om na te denken welke vormen datzelfde keurslijf tegenwoordig aanneemt. ‘Mona Lisa Smile’ toont ons dezelfde problematiek, maar heeft het lef niet om een dergelijk standpunt in te nemen: deze film wil helemaal geen zinnige dingen zeggen over een problematiek, hij wil ons enkel een obligatoir boodschapje door de strot rammen: “Doe alles wat je wil doen, pluk de dag en laat je door niemand tegenhouden.” Ik geloof dat ze het scenario voor ‘Mona Lisa Smile’ in 365 afleveringen gaan afdrukken op de scheurkalender van volgend jaar, zó banaal is hij. Mijn advies: pluk de dag, doe wat je wil doen met je leven. En wat u echt niét wil doen, is twee uur ervan vergooien aan een film als ‘Mona Lisa Smile’. http://www.sonypictures.com/movies/monalisasmile/
Door Dennis Van Dessel 04/02/2004 - categorie : movie - 
verstuur dit artikel aan een vriend  Share on Facebook
 Lees de reacties (1) van anderen of geef uw mening
|
