Regie en scenario: David Lynch
Met: Nicolas Cage, Laura Dern, Diane Ladd, Willem Dafoe, Isabella Rosselini, Jack Nance, Grace Zabriskie, Sherilyn Fenn e.a.
124 min. / USA / 16 jaar / 1990

Hij is Elvis, zij is Marilyn Monroe, en samen zijn ze op de vlucht voor de boze heks van het Oosten, over de yellow brick road, in de hoop uiteindelijk geholpen te zullen worden door de goede fee. Verdomd als dat geen David Lynchfilm is.

‘Wild At Heart’, Gouden Palmwinnaar van 1990, verscheen op een hoogtepunt van populariteit voor Lynch, met het onvoorziene succes van ‘Twin Peaks’. De film bracht dan ook meer op dan eender welke Lynchfilm tot dan toe, maar werd op gemengde reacties onthaald. Wie verwacht had meer van hetzelfde te zien na de avonturen van agent Dale Cooper, was er immers aan voor de moeite. ‘Wild At Heart’ was even surrealistisch en eigenzinnig, maar toonde Lynch van zijn meest rauwe, seksuele en gewelddadige kant.

Nicolas Cage speelt Sailor, een man die schijnbaar van z’n imago z’n beroep heeft gemaakt, Elvisliedjes zingt en een slangenlederen jasje draagt als uitdrukking van z’n individualiteit en geloof in persoonlijke vrijheden. Zijn vriendin is Lula (Laura Dern), een blondine die teveel make-up draagt en niet bijster intelligent is. Na afgewezen te worden tijdens een treffen in een openbare wc, stuurt de moeder van Lula (über-bitch Diane Ladd, in het echte leven de moeder van Laura Dern), een moordenaar op Sailor af, maar dat loopt verkeerd af en Sailor vliegt bijna twee jaar de nor in wegens doodslag. Wanneer hij vrijkomt, trekt hij er samen met Lula op uit, op weg naar Californië, het beloofde land. Lula’s moeder, ondertussen, stuurt een hele horde moordenaars achter hen aan, waarvan de meesten ooit nog wel eens haar bed hebben gedeeld.

Het is altijd interessant om te zien welk genre mensen op deze film plakken. En ze proberen er altijd een genre op te plakken, dat is onvermijdelijk. Noemen ze het een thriller, een actiefilm, een road movie of zelfs een zwarte komedie? ‘Wild At Heart’ is al die dingen en meer, maar wie er echt één woord voor wil gebruiken, kan waarschijnlijk niet beter vinden dan: “Americana”. Lynch neemt een aantal iconen van de Amerikaanse, westerse cultuur – Elvis, Monroe, ‘The Wizard Of Oz’, het gegeven van de jonge, knappe killers op de vlucht – en daar laat hij dan zijn heel eigen visie op los. Het resultaat is een eindeloos fascinerende film, maar wel één die niet de grootsheid behaalt van zijn beste werk.

Net zoals Lynch in ‘Blue Velvet’ en ‘Twin Peaks’ de smerige geheimen onder small-town America blootlegde, probeert hij hier een demystificatie van de grotere Amerikaanse symbolen en oerbeelden te maken. We beginnen met twee jonge, aantrekkelijke mensen, die elkaar op een regelmatige basis te pletter neuken en op de vlucht zijn voor de wet en de boze moeder van het meisje. Dat soort van verhalen hebben we eerder gezien, ze maken deel uit van het Amerikaanse landschap, zoals we dat vereeuwigd hebben zien worden in klassieke films als ‘Badlands’ of zelfs ‘Bonnie & Clyde’. Dat de beide hoofdfiguren terugverwijzen naar de twee ultieme goden van de popcultuur, Elvis en Marilyn Monroe, versterkt die visie nogmaals. Maar vervolgens spendeert Lynch in essentie twee uur aan het uit elkaar halen van die mythe.

Om te beginnen worden de helden al snel van hun sokkel gehaald en getoond voor de beschadigde, mogelijk zelfs gevaarlijke mensen die ze zijn: Lula vertelt hoe ze op haar dertiende werd verkracht door een oom, waarna ze een abortus moest ondergaan. Wanneer ze, laat in de film, opnieuw zwanger blijkt te zijn, panikeert ze. En ook Sailor blijkt meer op z’n kerfstok te hebben dan we in het begin vermoeden. Hun reis naar Californië wordt plots ontdaan van de zuivere romantiek die ze aanvankelijk had – plots zijn ze op de vlucht voor een verleden dat er niet bijster aantrekkelijk uitziet.

En bij elke kilometer die ze afleggen, worden ze bekeken en gevolgd door de boze heks. Af en toe krijgen we Lula en Sailor zelfs letterlijk te zien in een glazen bol, waar een magere hand overheen strijkt met lange, zwarte vingernagels. Wie is de heks? Ach, de heks kan alles en iedereen zijn – Lula’s moeder misschien, hoewel ik betwijfel of dit soort segmenten letterlijk op te vatten zijn. De wereld, het kwade erin, wie zal het zeggen? In één woord zou je het corruptie kunnen noemen. In ieder geval, het is geen welwillende kracht, en ze is niet van plan om onze helden zomaar te laten gaan. En naarmate hun reis vordert, zien we inderdaad hoe ze steeds meer tegenslagen te verwerken krijgen. De mensen die ze ontmoeten worden allengs vreemder, de sfeer van de film surrealistischer. Zo krijgen we Willem Dafoe als Bobby Peru (like the country), die Lula bedreigt en wel eens de ondergang van Sailor zou kunnen betekenen. Dafoe amuseert zich zichtbaar te pletter in de rol, en schmiert dat het geen aard meer heeft – maar dat màg, zijn personage is dan ook absoluut niet van deze wereld. Hij is een inwoner van Lynchland, en normaal gedrag valt daar niet te definiëren.

Andere vreemde figuren duiken op, zoals Isabella Rosselini in een cameo als oude vriendin van Sailor die misschien wel en misschien ook niet beste met hen voorheeft, Sherilyn Fenn als slachtoffer van een auto-ongeluk die sterft in Sailors armen, en Jack Nance als een vreemde oude man met een onzichtbare hond die er misschien uitziet als Toto uit ‘The Wizard Of Oz’. Waar ‘Wild At Heart’ aan het begin nog een film met een reguliere verhaallijn lijkt, worden de gebeurtenissen in de tweede helft voortdurend surrealistischer – Willem Dafoe wordt geïntroduceerd door drie moddervette, halfnaakte dames uit zijn kamer te volgen. Dàt is iets dat je niet elke dag ziet in een film. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de manier waarop Diane Ladd zich hoe langer hoe waanzinniger begint te gedragen – ze smeert lipstick over haar gezicht, schreeuwt en huilt.

Lula en Sailor bewegen zich dus steeds meer door een nachtmerrie-achtig landschap, met steeds boze krachten rondom, die dreigen hen te vernietigen. Maar misschien dat hun liefde toch voldoende is om uiteindelijk de bovenhand te halen.

Lynch filmt dit alles met zijn gebruikelijke visuele flair – niemand hoeft hem te vertellen hoe je een breed beeld moet opvullen. De gebruikelijke motiefjes zijn er weer: vuur, nachtelijke snelwegen, gefilmd in het licht van de koplampen van een wagen, kinky seks, bewust theatrale ensceneringen, vreemde geluidseffecten. Elke seconde van ‘Wild At Heart’ draagt duidelijk het signatuur van de regisseur, en gekoppeld aan de complexe, fascinerende inhoud ervan, zou dit in feite niet minder dan een meesterwerk moeten zijn. En toch is er iets in mij dat altijd weerstand is blijven bieden tegen deze film. Misschien heeft het ermee te maken dat ‘Wild At Heart’ enigszins tussen twee stoelen valt – hij valt niet “normaal” te noemen in de zin van ‘The Elephant Man’ of ‘The Straight Story’, maar schiet toch ook weer net te kort in z’n weirdness om het niveau van ‘Lost Highway’ of ‘Mulholland Drive’ te halen. Dat is jammer, maar het neemt niet weg dat elke fan dit gezien moet hebben – liefst mét slangenlederen jasje aan.

Door Dennis Van Dessel 06/01/2004 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

  Dit artikel heeft nog geen reacties. Klik hier om uw mening te geven.