Gerry film bespreking Digg* filmbespreking

Gerry

Regie: Gus Van Sant
Scenario: Casey Affleck, Matt Damon, Gus Van Sant
Met: Casey Affleck en Matt Damon
VS / 103 min / 2002

Het blijft verbazingwekkend hoe sommige regisseurs in staat zijn om zowel het allerbeste als de grootste bagger op de mensheid los te laten. Gus Van Sant, bijvoorbeeld, op wiens curriculum vitae intieme pareltjes als ‘My Own Private Idaho’ en ‘Drugstore Cowboy’ prijken naast duffe studiodrama’s als ‘Good Will Hunting’ en het tenenkrullend slechte ‘Finding Forrester’. Met ‘Gerry’, een slopende maar indrukwekkende stijloefening en een extra glijmiddel voor het in Cannes met de hoofdvogel bekroonde ‘Elephant’, zorgt Van Sant zelf voor een tegengif om die stinkers uit het systeem van het publiek te bannen. En hoe!

Gerry (Matt Damon) en zijn kompaan Gerry (Casey Affleck) begeven zich per auto naar de start van een avontuurlijke wandelroute in het onherbergzame Death Valley. Waar ze precies naartoe willen, is onduidelijk, maar ze hebben alvast geen zin om zich tussen de lallende, trekkersliedjes blèrende toeristen te begeven. Om die reden wijken ze van de gemarkeerde route af, om na enkele uren tot de vaststelling te komen dat ze hopeloos verdwaald zijn. Met iedere stap die ze – in de verkeerde richting - zetten, neemt hun wanhoop toe.

Dat is, niet eens in grove lijnen geschetst, de bewonderenswaardig simpele plot van ‘Gerry’. Twee jongens die wandelen met steeds wijzigende horizonten in zicht, uitgezonderd enkele fata morgana’s zonder enig uitzicht in het verschiet. Van Sant laat zijn protagonisten – waaronder gelukkig niét het onwezenlijke non-talent Ben Affleck – haast woordenloos door de meest betoverende landschappen laveren, en dat gedurende de volle 103 minuten waarover deze film zich uitstrekt.

’Gerry’ is volledig gespeend van grote boodschappen – een spaarzaam stay on the road ! niet te na gesproken – maar excelleert wél op puur cinematografisch vlak, met langgerekte, panoramische shots die op een karige home cinema waarschijnlijk drievierde van hun impact verliezen. Van Sant en vooral diens vaste cinematograaf Harris Savides (ook al verantwoordelijk voor enkele beklijvende shots in David Finchers ‘Seven’ en ‘The Game’) splitsen de op het gebrek aan snelheid gepakte toeschouwer het ene na het andere perfect gekadreerde beeld in de maag.

De openingssequentie is er al onmiddellijk een die kan tellen. Alsof het een aflevering van het onvolprezen VTM-programma ‘De Zware Voet’ betrof, nadert een op een auto gemonteerde camera tergend traag op het voertuig van de Gerry’s, met het zinnenprikkelende ‘Cecilia’ van Arvo Pärt - eerder al het enige interessante aan Tom Tykwers 'Heaven' - als geluidsbehang. En dat gedurende een kleine tien minuten. Je hebt als kijker meteen zin om een luidkeels “what the fuck!” te roepen, recht te staan en gillend de zaal uit te rennen, maar daarvoor is de sfeer te dwingend, te hypnotiserend.

Hetzelfde geldt voor – wat mij persoonlijk betreft – de beste scène uit de film: een ellenlang aanslepend profielshot van een zich door een dorre vlakte worstelende Damon en Affleck, twee op en neer gaande koppen met alleen het ritme van hun steeds meer slepende voetstappen op de geluidsband. Op papier waarschijnlijk strontvervelend, maar door de camera van Savides een bedwelmend spektakel. Het is een shot dat meteen illustratief is voor de hele film. De spaarzame, vaak absurde dialogen dienen enkel als gidsen naar het volgende cinematografische hoogstandje.

Van Sant toont op een bepaald moment zelfs aan dat hij ongegeneerd met het Glockenspiel van de kijker aan het rammelen is. In een ander, even lang uitgesponnen shot, draait hij alweer tergend traag met zijn camera rond een in overpeinzingen verzonken Affleck. Eens de beweging afgewerkt is, dreigt hij eventjes om ze opnieuw te herhalen. Ik zweer het je: op dat moment heb je zin om je al even verbouwereerde buur uit pure frustratie naar de keel te vliegen. Het toont duidelijk aan dat Van Sant en zijn gevolg hoogstwaarschijnlijk nog steeds in een deuk liggen bij het lezen van de vele bloedernstige recensies die ‘Gerry’ heeft gekregen.

Hoor ik daar iemand mooifilmerij roepen? Inderdaad, wat Van Sant in ‘Gerry’ brengt, is stof voor masturbatie voor iedereen die op het medium film kickt, misselijk wordt bij de heden ten dage zo in zwang zijnde MTV-stijl en er geen graten in ziet om langer dan anderhalf uur ondergedompeld te worden in opeenvolgende beelden van eindeloze vlaktes, dorre begroeiing en steeds mooier wordende wolkendekken. We kunnen ons dan ook gerust voorstellen dat Van Sant en Savides de helft van de productietijd op hun rug hebben doorgebracht, zoekend naar die ene narcistische cumuluswolk die de sfeer van hun film kon helpen bepalen.

Het heeft geen zin om te ontkennen dat ‘Gerry’ elitaire, arty-farty en avant-gardistische cinema is, maar het zou dwaas zijn om hem op die gronden af te branden, want hoe traag en geestelijk uitputtend de “actie” in ‘Gerry’ zich ook mag voltrekken, het blijft een prent die zich moeiteloos onder de huid nestelt. Op naar ‘Elephant’ !