Regie: Daniel Alfredson
Scenario: Jonas Frykberg, Ulf Ryberg
Met: Noomi Rapace, Michael Nyqvist, Lena Endre, Annika Hallin e.a.
145 min. / Zweden / 2009

Misschien lag het wel aan de irritante kerel die achter mij zat - een man op jaren die duidelijk de boeken had gelezen en bij zowat elke scène luidkeels aankondigde wat er vervolgens zou gebeuren. "Zie, hij is het ziekenhuis binnen en nu gaat hij die andere neerschieten." 't Is een bizarre ervaring, een film in relais bekijken. Misschien was het dat. Of misschien was de verklaring voor mijn haast totale onverschilligheid tegenover dit laatste deel van de ‘Millennium'-trilogie toch te zoeken bij de film zelf. Misschien was hij gewoon knudde, meer niet. Misschien lag het daar aan.

Waar het eerste deel, ‘Mannen die Vrouwen Haten', een afzonderlijk verhaal vertelde, vormen deel twee, ‘De Vrouw die met Vuur Speelde' en deze ‘Gerechtheid', een enkel verhaal, wat inhoudt dat mensen die de vorige film(s) gemist hebben, geen kans hebben om deze te kunnen volgen - niet dat er veel van die mensen de zaal dreigen binnen te sukkelen, denk ik. De boeken zijn onderhand zodanige best-sellers geworden dat je toch al zeker ergens een Zuid-Amerikaanse stam moet gaan zoeken die het kannibalisme nog niet heeft opgegeven, om iemand te vinden die ze nog niét heeft gelezen of op z'n minst weet waar het over gaat. In ‘De Vrouw die met Vuur Speelde' kwamen we te weten dat Alexander Zalachenko, de vader van Lisbeth Salander, een overgelopen Rus was die tijdens de Koude Oorlog actief was als spion. Tussen de bedrijven door liet hij zich ook in met moord, afpersing en vrouwenhandel, maar die nevenprojecten werden steeds met de mantel der liefde bedekt omdat hij kostbaar was als informatiebron. Aan het begin van ‘Gerechtheid' heeft Lisbeth haar niet bijster sympathieke papa bewerkt met een bijl, hoewel hij wel nog leeft. Zelf heeft ze een kogel in het hoofd gekregen. Allebei worden ze afgevoerd naar een ziekenhuis, waar Lisbeth onder arrest wordt geplaatst wegens poging tot moord. De schaduwachtige splintergroepering die destijds Zalachenko beschermde (nu allemaal kranige zeventigers), probeert wanhopig om hun stinkende potje bedekt te houden.

De wissel van regisseurs die plaatsvond tussen deel één en twee van ‘Millennium', heeft de reeks in ieder geval geen goed gedaan. ‘Mannen die Vrouwen Haten', geregisseerd door Niels Arden Oplev, was bepaald geen meesterwerk, maar er zat wel sfeer in en visueel werd er echt moeite gedaan om het niveau van een tv-productie te overstijgen (want dat zijn de ‘Millennium'-films, voor wie het niet mocht weten: tv-films die omwille van hun grote populariteit de bioscopen zijn ingerold). Daarna was het de beurt aan Daniel Alfredson en meteen zag je dat niveau een stuk dalen, met een doordeweekse fotografie en een verhaalstructuur die nergens de ambitie had om de vertrouwde ritmes van de televisiekrimi te overstijgen. ‘Millennium' twee en drie voelen aan als een aflevering van een matig onderhoudende politieserie, maar dan in 't Zweeds (wat overigens altijd een prima manier is om intellectueel te lijken, blijkbaar: ga naar iets kijken dat niet Vlaams en niet Engels gesproken is, en mensen zullen er altijd van uitgaan dat het highbrow is, ongeacht hoe banaal de film voor de rest ook mag zijn).

Waar er in ‘De Vrouw die met Vuur Speelde' nog een nieuw verhaal geïntroduceerd werd, wat vanzelf al een minimum aan fascinatie opleverde - je hebt op z'n minst altijd de vraag hoe het allemaal in elkaar zit en welk personage welke rol speelt in het geheel - heeft ‘Gerechtheid' meer het air van een lang uitgesponnen epiloog. We weten hoe de vork aan de steel zit, een echt mysterie is er niet, en dus is het gewoon afwachten tot onze held, journalist Mikael Blomkvist (Michael Nyqvist), de heilige macht van de pers gebruikt om een happy end te forceren. Want dat is de onderliggende boodschap van de hele trilogie (die ook duidelijk aangeeft dat ze geschreven is door een beroepsjournalist): overheidsinstanties zijn corrupt, op de politie en het gerecht kunt je niet vertrouwen, maar een goede journalist, die kan de wereld redden. Of, iets genuanceerder gesteld, individuen die zich durven losrukken van officiële instanties kunnen dat. Eenzaten kunnen dat.

Anyway, nieuwe verhaalelementen zijn zeer zeldzaam in ‘Gerechtigheid'. De paar troebele punten waar we nog mee achterbleven na de tweede film worden opgehelderd (meestal ongeveer op de manier die je had verwacht), en voor de rest kabbelt de prent op z'n gemakje naar een conclusie toe die zich vanaf het begin al uitgebreid aankondigt. Actiescènes zijn bovendien zeldzaam, waardoor het geheel een erg praterige indruk maakt. De onverwoestbare blonde reus uit deel twee (u weet wel, die kerel die geen pijn voelt en verdacht sterk lijkt op een verre neef van Jaws uit de James Bond-films) keert terug voor een finale die weliswaar volstrekt ongeloofwaardig is, maar op z'n minst heel even wat leven in de brouwerij brengt. Voor de rest bestaat ‘Gerechtheid' vooral uit lange dialogen, die absoluut niet allemaal even boeiend zijn.

Daar komt nog bij dat de geloofwaardigheid van de plot vaak tot het uiterste getest wordt, zeker tijdens de rechtbankscènes. Lisbeth staat terecht voor moordpoging, maar haar advocate kan blijkbaar probleemloos op het allerlaatste moment komen opdagen met nieuwe bewijsstukken, waarvan ze de herkomst niet eens kan onthullen (omdat die strikt genomen illegaal is). Niet dat ik een expert ben in de werking van het Zweedse gerecht, maar zou je ook daar je bewijsstukken niet op voorhand moeten onthullen? Of op z'n minst toelating aan de rechter moeten vragen vooraleer je plotseling met een hoop documenten van vage origine aan komt zetten?

Op technisch vlak volgt ‘Gerechtigheid' - uiteraard - de lijn van zijn voorganger, met een presentabele, maar nooit memorabele visuele stijl. De acteurs kunnen dan weer niet veel verweten worden. Noomi Rapace blijft sterk als Lisbeth, hoewel ze hier grotendeels in een passieve rol wordt gedwongen omdat ze constant vast zit - eerst in het ziekenhuis, daarna in de gevangenis en de rechtszaal. Michael Nyqvist is solide als altijd, maar ook niet meer dan dat.

Ach ja, u hebt genoeg gehoord. De fans zullen zich niet laten tegenhouden, maar zelf ben ik stilaan blij dat ik het achter de rug heb - laat de hele ‘Millennium'-hype nu maar een genadevolle dood sterven, zodat we er over een aantal jaar nog eens op kunnen terugblikken met dezelfde "oei, hebben we dààr nu zo lelijk over gedaan"-blik die we nu al reserveren voor ‘The Da Vinci Code'. Als journalist en politiek activist schijnt Stieg Larsson echt waardevol werk te hebben verricht. Misschien zouden we hem beter daarvoor herinneren en waarderen, in plaats van voor zijn trio over het paard getilde misdaadromans.

Door Dennis Van Dessel 07/06/2010 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

  Dit artikel heeft nog geen reacties. Klik hier om uw mening te geven.