Regie: Brian De Palma
Scenario: Lawrence D. Cohen
Met: Sissy Spacek, Amy Irving, Piper Laurie, John Travolta, William Katt, Betty Buckley e.a.
98 min. / USA / 16 jaar / 1976

'Carrie' was een belangrijke film voor al wie erbij betrokken was. Het was al de tiende regie van Brian DePalma, maar de eerste film waarvoor hij echte erkenning kreeg, en zijn daarop volgende carrière zou er wel eens helemaal anders uit hebben kunnen zien indien de zalen waren leeggebleven. Het boek was de debuutroman van Stephen King, en het was deze verfilming die zijn ster deed rijzen. Het was pas na het verschijnen van de film dat het boek een paperback-beststeller werd, en de rest is, zoals men zegt, geschiedenis. Verder lanceerde Carrie de carrières van acteurs Sissy Spacek, John Travolta en Amy Irving. Ja, 'Carrie' was een belangrijke film.

Het was ook een film die, historisch gezien, geplaatst kan worden in een periode waarin intellect en exploitatie elkaar niet noodzakelijk hoefden uit te sluiten; het Nieuwe Hollywood was in volle bloei, films als 'Taxi Driver' lokten volle zalen en voor het eerst leek het grote publiek geïnteresseerd in intelligente cinema – de kloof tussen het art house-publiek en de doorsnee cinemaganger werd steeds kleiner. Wat overigens niet wil zeggen dat die nieuwe Hollywood-films niet appeleerden aan de lagere instincten van de mens – sommige van de beste voorbeelden zijn hierin doodgewoon schaamteloos. Denk maar aan de gruwel en het geweld in bijvoorbeeld 'The Exorcist', 'Jaws' of, iets later in het decennium, 'Apocalypse Now'. Stuk voor stuk schitterende, intelligente films die, net als 'Carrie', niet te beroerd waren om hun publiek emotioneel uit te wringen.

'Carrie' werd gemaakt in 1976, nu dus 25 jaar geleden. Tijd om de video nog eens op te zetten, dacht ik zo, en het resultaat is een hernieuwde kennismaking met wat enkel omschreven kan worden als een klassieker. Dit is een horrorfilm, een ode aan de ouderwetse griezelfilm en bovenal een verhandeling over seks en de relatie tussen seks en religie.

Seks staat hier centraal wanaf de eerste scène: we krijgen een lang tracking shot te zien dat tergend langzaam over het naakte lichaam van Carrie (Spacek) glijdt, terwijl ze onder de douche staat. Vervolgens krijgen we de bekende menstruatiescène. Op haar zestiende krijgt Carrie haar eerste menstruatie en ze denkt dat ze doodbloedt. De andere meisjes vinden blijkbaar een uitlaatklep voor hun eigen ongemak met hun seksualiteit door Carrie te bekogelen met tampons en maandverband. En dat zijn de eerste vijf minuten van de film. Vervolgens krijgen we Carrie’s moeder te zien, een vrouw die zichzelf blijkbaar beschouwd als een maagd die tegen haar wil werd bezoedeld en nu met Carrie zit opgescheept als een constante herinnering aan haar val uit de gratie van Christus; een Christus en een God waarover ze spreekt met een soort vervoering die trouwens enkel seksueel genoemd kan worden. Laat ons zeggen dat het al snel duidelijk wordt dat Carrie geen lekkere, warme knuffels uitwisselt met haar moeder voor een gezellig knisperende open haard. Carrie’s moeder, gespeeld door een diabolisch geïnspireerde Piper Laurie, sluit het meisje op in een kast, waar een afschuwelijke, straffende Jezus vanop zijn kruis op haar neerkijkt.

Seks loert vanuit alle hoeken naar de personages in Carrie; de twee slechteriken, een meisje van de school van Carrie, Chris en haar suffe vriendje, Billy Nolan, gespeeld door Travolta, worden geïntroduceerd tijdens een agressief-seksuele scène in een auto. Een ander meisje dat Carrie kent (Amy Irving), voelt zich blijkbaar schuldig over wat er gebeurde tijdens het douche-incident en vraagt haar vriendje, een sportfanaat die zo blond is dat je je afvraagt of hij misschien flost, om Carrie mee uit te nemen naar het schoolbal. De jongen gehoorzaamt, zoals het jongens betaamt, en voor het eerst lijkt Carrie iets te ervaren dat op sociale aanvaarding en seksuele belofte lijkt. Het loopt natuurlijk anders af – Chris stort een emmer varkensbloed over Carrie uit, wat alweer een seksuele referentie is, die niet alleen teruggrijpt naar de openingsscène, maar daarmee ook lijkt te insinueren dat Carrie geen recht heeft op seksuele volwassenheid of verlangens. Al die frustraties, zolang opgekropt, vinden een afschuwelijke uitlaatklep in de telekinetische krachten die tot dan toe zachtjes in haar lagen te sluimeren.

De film behandelt dat thema, in connectie gebracht met God, Jezus en dood, op een intelligente en doorgaans ook smaakvolle manier. De acteurs zijn stuk voor stuk perfect gekozen, hoewel hun personages doorgaans weinig meer zijn dan constructies die ten alle tijden ter beschikking staan van de plot. Alle stereotypen van het leven in een middelbare school zijn vertegenwoordigd, maar het talent van de – overwegend jonge – acteurs maakt er echt iets meer van.

Ik kan mij voorstellen dat DePalma zich rot heeft geamuseerd tijdens het maken van deze film – buiten de gelegenheid zijn grote voorbeeld Hitchcock na te bootsen, kreeg hij hier ook de kans om de ouderwetse technieken van b-films uit de jaren vijftig liefdevol te recreëren. Het split-screen procédé, de versnelde weergave van de jongens die smokings passen, het theatrale gebruik van bombastische muziek en de manier waarop de camera op bepaalde sleutelmomenten maar niet kan ophouden met draaien... Het hoort allemaal thuis in een andere wereld, die hier wordt herschapen door iemand die ervan houdt.

De film verschilt maar op twee plaatsen duidelijk van het boek, beiden aan het einde van het verhaal: eerst is er de vernielingstocht die Carrie in het boek aanricht tijdens haar weg naar huis na het schoolbal. Gebouwen worden opgeblazen, auto’s crashen enzovoort. In de film werd die scène weggelaten, gewoon omdat het budget het niet toeliet. Meer overwogen is wellicht de keuze om de dood van Carrie’s moeder te veranderen. In het boek liet Carrie haar hart zo snel kloppen dat het uiteindelijk gewoon barste. Natuurlijk is dat moeilijk in beeld te brengen voor een film, maar ook lijkt haar dood in de filmversie mij veel toepasselijker – met allerhande messen gekruisigd in een deuropening, gaat ze haar Jezus achterna.

Stephen King werd naar verluidt nogal gepest op school; ik denk niet dat iemand die 'Carrie' ook gelezen heeft daaraan zal twijfelen. Je voelt dat dit boek uit woede is geboren, uit de frustratie van een vernederd kind. De film dempt de woede wat, om plaats te maken voor een meer consequente intellectuele benadering en een diabolisch gevoel voor humor. Mooi zo.

Door Dennis Van Dessel 20/09/2003 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (3) van anderen of geef uw mening