Regie: Duncan Jones
Scenario: Nathan Parker
Met: Sam Rockwell, Kevin Spacey, Dominique McElligot e.a.
97 min. / UK / 2009

Laten we beginnen met datgene wat het minst belangrijk is, maar wat pro forma toch even vermeld moet worden: regisseur Duncan Jones is de oudste zoon van David Bowie. Veel meer weten we niet over hem, veel meer willen we over zijn persoonlijke leven ook niet kwijt. Al onze aandacht - en de uwe - zou namelijk moeten uitgaan naar 's mans debuutfilm 'Moon': een beklijvend, intelligent gemaakt sciencefictiondrama van het type dat zich stevig vastbijt en langzaam onder de huid kruipt. Een visitekaartje dat kan tellen, kortom.

In een periode dat sciencefiction gedomineerd dreigt te worden door computergegenereerde mutanten, imposante vliegende schotels en kleurrijke lasergevechten, grijpt 'Moon' zowel inhoudelijk als stilistisch terug naar de klassiekers van het genre. Net zoals '2001: A Space Odyssey', 'Silent Running' en 'Solyaris', is dit namelijk geen film die het moet hebben van zijn hoge spektakelwaarde - en dat is een understatement. Jones laat psychologie en sfeer primeren op actie en kiest resoluut voor een minimalistische less is more-aanpak. Concreet wil dat zeggen: hij gebruikt slechts één setting - de maan, uiteraard - en vertrouwt op de capaciteiten van één enkele acteur, Sam Rockwell. Het succes van 'Moon' is dan ook in grote mate afhankelijk van diens performance, maar wat dat betreft, kon Jones het niet beter hebben getroffen: zijn leading actor levert niks minder dan een glansprestatie.

Rockwell vertolkt astronaut Sam Bell, die als enige bemanningslid werkzaam is op de Serang-maanbasis. Daar moet hij zo veel mogelijk helium³ uit de maanbodem zien te onttrekken om de aarde van voldoende brandstof te voorzien. Spannend werk? Think again. De hoofdmoot van de exploitatie gebeurt immers automatisch, zodat Bell weinig meer moet doen dan achter een futuristisch beeldscherm zitten en een paar toetsen indrukken. Voor het minste wat hij wil ondernemen, heeft hij bovendien de toestemming nodig van de alomtegenwoordige boordcomputer GERTY (de monotone stem van Kevin Spacey). Bell verveelt zich begrijpelijkerwijze kapot en kan niet wachten om over twee weken weer naar huis terug te keren, waar zijn vrouw en dochter op hem zitten te wachten. Althans, dat hoopt hij.

Meer vertellen over de plot zou alleen maar uw filmplezier verknallen, vrees ik, maar u begrijpt wellicht dat Bells geïsoleerde positie - flauwe woordspeling coming up - ruimte laat voor een heleboel mysteries en complicaties. Wat is er bijvoorbeeld op aarde gebeurd tijdens Bells afwezigheid? Zal hij zomaar kunnen verdergaan waar hij drie jaar eerder is opgehouden? En wat zal er gebeuren als de boordcomputer het laat afweten of - nóg erger - zich tegen de bemanning keert? Want ook al herhaalt GERTY voordurend zijn goede intenties, sinds '2001' weten we maar al te goed waartoe dergelijke machines in staat zijn.

Op de meeste van die vragen krijgt u inderdaad een pasklaar antwoord, maar het siert Jones dat hij daar zelf geen genoegen mee neemt en halverwege een plotwending uit zijn mouw schudt die de film naar een hoger niveau tilt. Pas dan wordt het duidelijk waar 'Moon' écht om draait: het is een existentiële reflectie, die veel verder reikt dan het personage van Sam Bell en peilt naar de kern van het mens-zijn. De vraag die er bovenal wordt opgeroepen, is deze: zijn we werkelijk wie we menen te zijn en hoe kunnen we dat ooit zeker weten? Denk dáár maar eens over na.

Ondanks de zwaarte van de thema's die worden aangesneden, is 'Moon' een opvallend toegankelijke film, niet in het minst omdat Sam Bell eigenlijk niet zo erg veel verschilt van u of ik. Hij is geen megagetalenteerde, hoogopgeleide vakidioot, maar een doodnormaal man, die eenvoudigweg zo goed mogelijk zijn werk probeert te doen. We kunnen met hem meeleven, omdat we zijn reacties en twijfels kunnen begrijpen, zelfs al is de precieze situatie waarin hij verkeert ons volledig vreemd. Daarnaast helpt het ook dat er hier en daar een subtiel vleugje humor opduikt, dat even de serieuze toon van de film kan doorbreken. Of denkt u dat het een toeval is dat de vereenzaamde Bell iedere ochtend wakker wordt op de opzwepende klanken van Chesney Hawkes' 'The One and Only'?

Het merendeel van de muziek komt echter van de hand van de befaamde Clint Mansell ('Requiem for a Dream', 'The Fountain'...), die hier precies aantoont waaraan hij zijn faam verdient. Als geen ander weet hij de suggestieve beelden van cameraman Gary Shaw te voorzien van de passende muzikale omlijsting. Mansell - zonder begeleiding van het Kronos-strijkkwartet - kiest hoofdzakelijk voor opvallend sobere composities die naadloos aansluiten op de gevoelswereld van het hoofdpersonage. Vooral de long shots van het duistere maanlandschap worden op die manier gedrenkt in een sfeer van mysterie en verlatenheid. Ze wekken de indruk dat Bell nog niet de helft weet van wat er allemaal rondom hem gebeurt: hij is slechts een pion, een radertje in een onzichtbaar netwerk.

De opnames in de maanbasis zelf vallen dan weer op door hun steriele, kraakwitte kleuren en hun  complexe vormgeving, alsof het decor rechtstreeks van de set van '2001' werd geplukt. Overigens valt het, net als bij grootmeester Kubrick, nergens op dat Jones een beroep heeft gedaan op schaalmodellen. Alles - ook de shots van het maanlandschap - ziet er angstaanjagend echt uit en noopt onvermijdelijk tot de vraag wie er überhaupt nood heeft aan CGI. Ik alvast niet. 

Dat de film in het laatste kwartier een beetje begint aan te slepen, zien we dan ook maar al te graag door de vingers. Dat is nu eenmaal het risico dat je loopt wanneer je een verhaal vertelt dat zich slechts op één locatie afspeelt. Afgezien daarvan heeft Duncan Jones zijn eerste grote vuurproef met verve doorstaan. Zijn debuutfilm is een succes over de gehele lijn, met dank aan de hypnotiserende soundtrack, de verzorgde fotografie en die ene briljante acteur in de hoofdrol. Ziggy Stardust kan trots zijn. 

Door Ben Conaerts 04/12/2009 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (6) van anderen of geef uw mening