Regie en scenario : Oren Peli
Met: Katie Featherston, Micah Sloat, Mark Fredrichs e.a.
97 min. / USA / 2007

Eind jaren negentig creëerden regisseurs Daniel Myrick en Eduardo Sánchez één van de meest onverwachte filmhits ooit met ‘The Blair Witch Project', een ultra-lowbudget horrorfilm die prenteerde te zijn samengesteld uit het teruggevonden videomateriaal van drie jonge vrienden die verdwenen waren in een onheilspellend bos. De "wat ruist er door het struikgewas"-verhaallijn, gecombineerd met de faux-documentaire vorm van de film, zorgde voor heel wat klamme handjes in cinema's overal ter wereld, en de meer goedgelovige zielen waren er een tijdlang zelfs mee weg dat het inderdaad allemaal echt was. Met een afstand van tien jaar bekeken blijkt de fel door het internet aangespoorde hype rond ‘Blair Witch' nogal overtrokken (zó goed was hij nu ook weer niet), maar het commerciële succes was zo groot dat het vreemd mag heten dat niet meer filmmakers op de kar van de mockumentary horrorfilm zijn gesprongen. De Spaanse film ‘Rec', die enkele jaren geleden uitkwam, was één van de weinige.

Tot nu - ‘Paranormal Activity' is een duidelijk op ‘Blair Witch'-leest geschoeide griezelfilm, die door regisseur Oren Peli op een week tijd voor ocharme 15.000 dollar gedraaid werd in zijn eigen huis.  Some guys have all the luck: Peli's stukje huisvlijt werd opgemerkt door Steven Spielberg, die een nieuw einde suggereerde, en kreeg een distributiedeal bij Paramount. Een slimme virale campagne (inclusief een fantastische trailer, die zeer weinig van de film liet zien, maar vooral de angstige reacties van een testpubliek toonde) deed de rest. Op een week tijd verdiende ‘Paranormal Activity' meer dan 9 miljoen in de VS - en dat op een investering van 15.000 dollar, reken maar uit.

Het verhaal draait rond Katie (Katie Featherston) en Micah (Micah Sloat), een jong koppel dat in een ruim huis in San Diego woont. De laatste tijd merken de twee dat hun nachtrust steeds vaker verstoord wordt door vreemde fenomenen: het geluid van voetstappen, deuren die op uit zichzelf bewegen en zelfs een onverklaarbare stem die Katie's naam fluistert. Micah besluit om met een videocamera de bizarre gebeurtenissen vast te leggen. Overdag loopt hij zowat constant met het ding rond, en 's avonds zet hij het op een statief om vast te leggen wat er gebeurt terwijl ze slapen. En ja hoor, het is van dattum: krakende geluidjes, lichten die aan en uit gaan, een wind die van nergens komt, bonkende deuren en ga zo maar door. Zoals Vincent Price zou zeggen: there are things that go bump in the night.

Dat hele verhaal wordt dus gepresenteerd als een montage van al die beelden die Katie en Micah zelf gemaakt hebben - Peli opent en beëindigt zijn film zelfs zonder credits (we krijgen enkel de titel en de copyrightinformatie aan het einde), om de illusie in leven te houden dat het hier gevonden beelden betreft. De camera- en montagestijl doet niet veel om ons uit die droom te helpen: we krijgen, zoals verwacht kon worden, een onnauwkeurige beeldvoering, waarin hoofden soms buiten het shot vallen, tegenlicht ervoor zorgt dat de personages plots silhouetten worden en de nachtscènes zodanig korrelig zijn dat we ons als kijkers samen met de personages vaak afvragen: "heb ik nu iets vreemds gezien of niet?"  Gelukkig heeft Peli wel geleerd van de fouten in ‘The Blair Witch Project', en vermijdt hij overbodig gezwier en gebibber met de camera - visueel is de film uiteraard ruw en "vuil gefilmd", dat past ook in het concept, maar we blijven wel netjes georiënteerd, zodat we altijd begrijpen wat er aan de hand is. De montage verraadt sporadisch wel de aanwezigheid van een tweede camera, en het is ook niet altijd even geloofwaardig dat de personages hun camera er überhaupt bij zouden nemen onder de gegeven omstandigheden, maar ik veronderstel dat je je daar dan maar moet overzetten.

De documentaire-aanpak van ‘Paranormal Activity' maakt het de regisseur niet alleen technisch makkelijker, maar geeft Peli ook een excuus om zijn personages en plot nauwelijks uit te diepen. In een traditionele filmstructuur zouden de makers zich wellicht verplicht zien om meer context en achtergrondinformatie te geven - hoe hebben Katie en Micah elkaar leren kennen, wat doen ze als ze het huis verlaten, wat is nu eigenlijk dat schepsel dat hen lastig valt, waar komt het vandaan en waarom? - maar de gimmick van de videobeelden zorgt ervoor dat Peli al die antwoorden achterwege kan laten. Zijn hele film speelt zich af in de tegenwoordige tijd, alles is hier-en-nu. En in het hier-en-nu zijn er maar weinig verklaringen te vinden, buiten de simpele vaststelling dat er iets bovennatuurlijks achter Katie aanzit.

Tijdens het eerste half uur krijgen we een langzame set-up, die soms de indruk geeft dat de regisseur tijd aan het rekken is - is het echt relevant om te zien hoe Micah een spin buitenzet? Maar I'll be damned als de ultra-low tech huivertactieken van Peli na een tijdje toch niet beginnen te werken. Het is vooral de onbeweeglijke camera in de slaapkamer die het ‘m doet: je weet dat er iéts gaat komen en je weet dat het beeld niet gaat bewegen, dus bijna onbewust begin je steeds geconcentreerder naar het scherm te turen. Gaat er iets gebeuren met de deur? Of op het bed? Peli laat zijn publiek wachten, hij geeft ze tijd om zich af te vragen wat het gaat worden en waar ergens in dat statische kader. En als er dàn ineens een licht aan gaat, een deur begint te bewegen of er voetstappen weerklinken, dan mag je zeker zijn dat de haartjes in je nek rechtop gaan staan.

Afhankelijk van hoe gevoelig je bent aan dit soort suggestieve "oh nee, ik heb iets gehoord!"-horror, zul je ‘Paranormal Activity' dan ook meer of minder weten te waarderen.  Sommige mensen hebben al wat sneller de neiging om van de schrik uit hun bioscoopstoeltje op te springen dan anderen, dus ken jezelf. In ieder geval, Peli weet z'n kijkers op een efficiënte, knap berekende manier te manipuleren.

In dat opzicht valt er dus weinig aan de film op te merken: ‘Paranormal Activity' belooft een aantal degelijke scares, en dat is ook wat hij je oplevert. Maar dat is ook àl dat hij je oplevert. Het verhaal is erg dunnetjes, de personages zijn bordkartonnen figuren met een angstige blik en een visuele stijl is er in het geheel niet. Dat is natuurlijk ook allemaal zo bedoeld, het hoort allemaal bij het concept van de prent, maar het zorgt er wel voor dat de film niet echt blijft plakken. Voor één keer is de versleten metafoor van de roller coaster ride meer dan toepassend: ‘Paranormal Activity' is een leuke, soms diabolisch beangstigende rit, maar eens het treintje tot stilstand is gekomen, blijf je eigenlijk met niets achter. Vandaar ook dat ik betwijfel of je de film een tweede keer zou kunnen bekijken - eens je de schrikeffecten een keer hebt gehad, is er immers niets anders om je interesse vast te houden, want al doet hij het nog zo goed, schrikeffecten zijn alles wat Peli te bieden heeft. ‘Paranormal Activity' is fun voor zolang hij duurt en werd duidelijk gemaakt door iemand die weet hoe hij een publiek bij de kraag moet grijpen. Maar wat de hype je ook mag proberen wijs te maken: meer dan een oppervlakkige thriller is dit echt niet, hoor.

Door Dennis Van Dessel 24/11/2009 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (14) van anderen of geef uw mening