Regie en scenario: Richard Kelly
Met: James Marsden, Cameron Diaz, Frank Langella, Gillian Jacobs, Sam Oz Stone, e.a.
115 min. / USA / 2009

Met twijfelachtige verwachtingen keek ik uit naar de nieuwe van Richard Kelly. Het voormalige wunderkind had immers wat goed te maken na het immens geflopte ‘Southland Tales'. Was dat een eenmalige uitschuiver, of zou zijn meesterlijke debuut ‘Donnie Darko' alsnog een toevalstreffer blijken? Of Kelly nu een miskend genie, dan wel een one hit wonder is, daar zijn wij na het bekijken van zijn nieuwste, ‘The Box', nog altijd niet uit. Feit is dat de eerste helft, of toch minstens het eerste halfuur, niets minder is dan een strak geregisseerde, goed geacteerde en hoogst intrigerende thriller. Dan krijg je echter de tweede helft en wordt je zodanig bedolven onder Kelly's stortvloed aan ideeën, obsessies en lichtjes onnozele - oké, geweldig ridicule - sci fi-zijsprongetjes, dat je de zaal verlaat met een vaag gevoel van "Dzjiezes Christ, what the hell was that all about?!"

Arthur en Norma Lewis zijn een getrouwd stel in het Richmond van de jaren '70. Norma heeft een voetprothese en de twee worstelen met enkele financiële tegenslagen, maar ze zijn gelukkig, hebben weinig om over te klagen en mogen zich de trotse ouders noemen van een flinke zoon. Op een dag komt een verminkte vreemdeling (Langella) hun rustige leventje echter verstoren. Hij laat een mysterieus pakje achter - een houten doos met een grote rode knop - en heeft een aanlokkelijk voorstel voor de twee. Als ze binnen de 24 uur op de knop duwen, sterft er ergens op de wereld iemand die ze niet kennen en ontvangen ze de som van 1 miljoen dollar. Als ze niet op de knop duwen, gebeurt er simpelweg niets en komt de man zijn doos weer halen om zijn voorstel te doen aan een ander jong gezin. Dat is het begin van een morele crisis bij het koppel en de start van enkele hoogst merkwaardige gebeurtenissen.

Dat uitgangspunt - gebaseerd op het kortverhaal ‘Button, Button' van Richard Matheson - draagt veel potentieel in zich en het koppel wordt gelukkig erg geloofwaardig neergezet door een nochtans lichtjes miscaste Cameron Diaz en James Marsden (die de laatste tijd goed bezig is, overigens), zodat je wel degelijk meeleeft met hun dilemma, en de set-up niet aanvoelt als louter een leuk gevonden gimmick. Even lijkt het verhaal in de richting van een typische paranoïde seventies-thriller te evolueren. Een ontspanningsfilm met een meerwaarde, dacht ik toen nog, leuk. Vanaf het moment, echter, dat het mysterie goed en wel op gang komt, slaan bij Kelly de stoppen door en ontspoort ‘The Box' ietwat. Wat begint als een nogal hoogdravende thriller over de complexe aard van moraliteit en schuld, maakt opeens een vergezochte U-turn naar een compleet onbegrijpelijk, al even hoogdravend science fiction drama dat erg veel vraagt van zijn publiek, zonder er veel voor terug te geven.

Allow me to explain: enkele van de elementen die opeens naar voren komen in het verhaal zijn - ahum - een wereldwijd complot van aliens, teleporterende waterzuilen, een soort peulmensen die dienst doen als verrekijker, onduidelijke experimenten die nooit verklaard worden en veel gebrabbel over de band tussen wetenschap en magie. Echte wetenschap valt namelijk niet te onderscheiden van magie. Allez, dan. Het begint ondertussen vrij makkelijk te worden om de stokpaardjes van Kelly te herkennen, maar hier lijkt het alsof hij ze er allemaal maar heeft ingestoken, omdat hem dat écht wel allemaal fascineert. Oké, fair enough, maar verwerk dat dan in een goed scenario dat ook daadwerkelijk stéék houdt, hé Richard! Nu had ik na afloop van de prent totaal niet door wat nu net het nut was van al zijn onnozele sci-fi tralala. Mensen met bloedneuzen - de slachtoffers van die mysterieuze experimenten - komen af en toe onheilspellende boodschappen brengen, alvorens op de grond neer te vallen. Ça va, maar weet ik veel wat die nu net in verhaal kwamen doen.

In ‘The Simpsons' verklaart een van de schrijvers vaak situaties die zich in zijn scenario afspelen op de achtergrond als ‘for some reason'. Zo begint tijdens een vuurgevecht tussen cowboys in een welbepaald shot opeens één van die kerels een gat te graven. In het scenario staat daar dan "One of them starts digging a hole, for some reason." Zo voelt drie vierde van ‘The Box' óók aan. Waarom zitten alle elementen die er inzitten, er in? Goh, gewoon. Kelly had nog een paar aantekeningen liggen, zoiets. ‘The Box' lijkt wel een mislukt David Lynch-project dat uiteindelijk werd afgevoerd wegens te vergezocht, te onsamenhangend. Ja, Lynch-films lijken zelfs lógisch in vergelijken met sommige plotwendingen uit ‘The Box'.

Kelly neemt echter weinig risico's. De grote onthulling ergens middenin de film is zo cliché als de pest, er zit wel érg veel ‘The X-Files' in het verhaal, en Kelly werkt netjes toe naar een dramatische climax, maar die is geforceerd en onnozel, eerder dan pakkend of schokkend. James Marsden en Frank Langella staan sterk te spelen, de muziek van Arcade Fire is gepast dreigend en Kelly weet wel hoe hij een spannende scène in beeld moet zetten, maar het is allemaal zo vrijblijvend, het hangt allemaal met zo'n losse draadjes aan elkaar, dat je al snel je interesse verliest. Gehoord bij het verlaten van de zaal en inwendig beaamd: "Amai zeg, what the fuck was dat allemaal?!" Richard Kelly heeft met zijn volgende écht iets te bewijzen.

Door Vincent Van Peer 15/11/2009 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (3) van anderen of geef uw mening