XXY film bespreking Digg* filmbespreking

XXY

Regie: Lucía Puenzo
Scenario: Sergio Bizzio en Lucía Puenzo
Met: Ricardo Darín, Valeria Bertuccelli, Inés Efron, Martín Piroyansky e.a.
86 min./ Argentinië/ 2007

Natuurlijk heb ik er al meermaals over nagedacht of ik niet liever een jongen zou zijn. Nooit meer bij hoge nood op zoek moeten gaan naar een toilet, een baard hebben waar je lekker met handen langs kan schuren, er alleen maar mooier op worden naarmate je ouder wordt, zo dicht bij je liefje kunnen zijn dat je er helemaal in kan kruipen... de voordelen zijn er zeker. Maar dan denk ik aan meisjesdingen zoals in schattige kleedjes voor de spiegel dralen, giechelig en emotioneel instabiel mogen zijn, die twee gezellige bobbels op mijn lijf, en dan weet ik dat ik in het juiste lichaam zit en dat ik 100 procent vrouwelijk ben. Maar wat als je die vanzelfsprekende zekerheid niet hebt? Wat als je tweeslachtig geboren wordt, zowel met mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen en je ouders besluiten om je, als je rijp genoeg bent, zelf te laten beslissen wie je worden wil? Hoe weet je zeker dat je nooit spijt zult krijgen als je je laat operen? ‘XXY' behandelt een zeer intrigerend dilemma dat in de cinema bij mijn weten (u moet me maar verbeteren) nog niet eerder werd uitgewerkt. Een kwestie waar je harder je hoofd op kapot kan breken dan een rubix-cube, met meer brain damage dan de doorsnee hersenspoeling. Een ijzersterke, intrigerende thematiek, die in de film echter niet bevredigend genoeg in het daglicht wordt gezet.

Alex is 15 en hermafrodiet. Voor het gemak noem ik haar ‘zij'. Zo is ze ook opgevoed, als een meisje, weliswaar eentje met weinig meer dan tepels als borsten. Ze woont met haar ouders in een afgelegen Uruguayaans vissersdorpje, ver van moeials en betweters. Niemand is er op de hoogte van het geheim in haar broek. Haar vader (Ricardo Darín, die je zeker al in andere Argentijnse films hebt gezien) werkt als marinebioloog en ze helpt hem vaak met het verzorgen van aangespoelde schildpadden. Haar moeder blijkt op een dag stiekem een befaamde chirurg te hebben uitgenodigd, die een tijdje bij hen komt logeren samen met zijn vrouw en zoon Álvaro. De confrontatie met Álvaro en de seksuele aantrekking die Alex voor hem voelt, doen haar beseffen dat ze eens een besluit zal moeten nemen. Maar valt er eigenlijk wel iets te beslissen?

Het morele dilemma begint feitelijk al bij de ouders, vanaf de geboorte. De eerste vraag die je bij de geboorte van je kind te horen krijgt, de enige vraag die ertoe doet, waar zelfs weddenschappen rond worden afgesloten: "is het een meisje of een jongen?", wordt een pijnlijke zaak. De mens heeft nu eenmaal de neiging om alles meteen te catalogeren en in afgelijnde vakjes onder te brengen. Als iets van de norm afwijkt, wordt het vreemd bekeken of zelfs afgeschreven. Durf je als ouder te kiezen voor één van de twee geslachten? Wat als je van je kind een jongen hebt laten maken en hij vertoont puur vrouwelijk gedrag? Kan je zo'n grote beslissing wel zelf nemen? En als je kiest om de tijd de waarheid te laten uitwijzen, wat doe je dan in de tussentijd? Alex' ouders kozen ervoor om niet vanaf de geboorte het leven van hun kind te vergrendelen. Een heel dappere beslissing, want het betekent ook dat je je kind moet zien worstelen met zijn identiteit, zien puberen in het drievoud en laveren in het niemandsland tussen XX en XY.

Alex zelf zit uiteraard in een nog moeilijker parket. Op een bepaald moment stopt ze met de medicatie die de ontwikkeling van haar mannelijkheid moet tegengaan. Ze is het strijden beu. Moet er hier wel iets beslist worden? Moet iemand die van de norm afwijkt ook daadwerkelijk ‘genormaliseerd' worden? Regisseuse Lucía Puenzo koos voor haar debuut niet bepaald een lichtvoetig onderwerp uit. Haar poging om het verhaal van Alex zo objectief mogelijk, zonder standpunten op te dringen, weer te geven, is mooi, maar het levert helaas geen beklijvende film op. Het is knap dat ze een zwaar thema als tweeslachtigheid aandurft, maar de film is dan ook vooral geslaagd als een interessante aanzet om het morele debat bij de kijker op gang te trekken. Puur filmisch gezien, zitten er te veel slordigheden in het scenario om echt van een succes te spreken. Een betere film over het onderwerp is snel bedenkbaar.

Geen enkel personage is op een degelijke manier uitgewerkt. Alleen de vader misschien, maar dat kan ook liggen aan het feit dat hij als acteur ook het beste zijn rol weet over te brengen. Bij Alex voel je dat de actrice nog niet veel ervaring heeft, al ligt wederom veel aan het scenario. In een krampachtige poging om alles subtiel te houden, laat men Alex nauwelijks aan het woord, alles wordt geacht afleidbaar te zijn uit haar (soms extreme) daden. De relatie met Álvaro is interessant, maar de confrontatie komt dan weer abrupter over dan nodig (de seksscène lijkt een ontlading voor Alex' frustraties, maar grijpt toch een beetje in het rond qua geloofwaardigheid). Het juiste evenwicht tussen confronteren en suggereren wordt niet gevonden en Alex ga je er niet beter door begrijpen.

Het verblijf van de chirurg lijkt mij in opzet al erg onbegrijpelijk en zeer ongebruikelijk. Hij lijkt haar vooral als medisch geval interessant te vinden, maar zoekt nooit toenadering tot haar, en spreekt geen woord met haar. Er wordt afgewacht langs alle kanten. Het is alsof de regisseuse al de betrokken personen wou voorstellen en zo ook de verschillende standpunten over het onderwerp: de ouders die haar de keuze willen laten, de chirurg die wil opereren, de zoon die zich een bult verschiet, de jongens van het dorp die haar als een freakshow beschouwen, Alex die zichzelf niet durft te aanvaarden... zonder er uiteindelijk dieper op in te gaan. Aan goede bedoelingen geen gebrek bij deze ‘XXY', alleen het doel dat de middelen moet heiligen, daar zijn we toch niet helemaal weg van. ‘XXY' biedt een mooie aanzet, maar de morele besluiteloosheid in je hoofd achteraf op weg naar huis is op zich véél interessanter dan de film zelf.

Door Barbara Van Ransbeeck 19/10/2007 - categorie : movie -