Regie en scenario: Dito Montiel
Met: Shia LaBeouf, Robert Downey Jr., Chazz Palminteri, Dianne Wiest, Channing Tatum, Rosario Dawson e.a.
98 min. / VS / 2006

New York moet het even zonder zijn auteurs doen. Woody Allen zit de laatste tijd meer in Europa dan in Manhattan, Spike Lee geniet nog wat na van zijn eerste commerciële succes ‘Inside Man' en zelfs Martin Scorsese verkoos de mean streets van Boston boven die van z'n geliefkoosde filmstad voor ‘The Departed'. Ooit zullen ze wel terugkeren, maar in tussentijd mag zanger-schrijver Dito Montiel de city that never sleeps op pellicule proberen te vangen. Voor zijn ‘A Guide to Recognizing Your Saints', ging Montiel diep graaien in zijn autobiografische roman met dezelfde titel en hij kwam terug met een intens coming of age-drama. Het is wat onstuimig en mist de uitgepuurde visie van een meer ervaren filmmaker, maar de energie van debutant Montiel is bij momenten zo hevig aan het knetteren dat het scherm dreigt op te fikken. Wedden dat Scorsese en Spike Lee na het zien van ‘A Guide to Recognising Your Saints' veel zin gaan krijgen om terug naar huis te keren?

Met zijn eigen memoires onder de arm, keert Dito Montiel (een krachtige Shia LaBeouf als de jonge Dito, een ingetogen Robert Downey Jr. als de volwassen versie) terug naar zijn jonge jaren langs de straten van Astoria, Queens, tijdens de hete zomer van 1986. Samen met zijn kliekje vrienden probeert hij de kuren (gepuber, geweld, drugs, seks en raciale spanningen à volonté) van de wijk te overleven. Maar Dito krijgt steeds meer schrik en wil niet eindigen zoals z'n gewelddadige vriend Antonio (een explosieve Channing Tatum). Na een tragische gebeurtenis teveel vlucht hij, tegen de zin van zijn vader (Chazz Palminteri), naar de westkust om een succesvol schrijver te worden. Zoveel jaar later reist hij terug naar de plek waar hij opgroeide om zijn zieke vader en oude liefje (Rosario Dawson) te bezoeken. Het wordt een weemoedige en bittere confrontatie met alles en iedereen die hij ooit achterliet.

Als persoonlijk project kan ‘A Guide To Recognizing Your Saints' tellen. Montiel bewerkte niet alleen zijn eigen cultroman tot scenario, hij kreeg ook de kans om achter de camera te kruipen en was nauw betrokken bij de casting. Dit is een labour of love waar de passie bij elke scène van het doek druipt. Montiel heeft moeten knokken met bebloede vuisten voor zijn kindje, maar met de hulp van het Sundance Institute (de film won niet geheel toevallig een resem prijzen op het Sundance Film Festival), zijn producers (zelfs zanger Sting stak geld in het project om het te redden) en een overdonderende ensemblecast is het hem gelukt. Het is geen perfecte film, maar dat hoeft ook niet. Het is oprecht, opwindend en een spontaan ontvlammend debuut dat doet denken aan het vroegere werk van Scorsese en Spike Lee. En het is veel aangenamer en minder pretentieus dan ‘Kids' van Larry Clark.

Via een raamvertelling wordt op een energieke wijze teruggesprongen naar de jeugdjaren van Montiel. En hoewel zijn jaren tachtig iets teveel echo's van de late jaren zeventig meedragen (soms lijken de straten verdacht veel op die van ‘Saturday Night Fever') speelt de broeierige en luidruchtige stadssfeer (‘how loud is this fucking city!?) een cruciale rol in de geloofwaardige evocatie. Terwijl de scènes met Robert Downey Jr. overheerst worden door een sobere grauwheid, ontploffen de flashbacks met een rauwe en onversneden energie. Filmisch New York is op z'n best als het sleurt, zweet en schreeuwt, als de smeltkroes van inwoners zo dicht op elkaars huid zit dat het overvolle potje af en toe moét overkoken om te overleven. Die situatie heeft Dito Montiel achtergelaten en ook al geeft hij toe dat zijn herinneringen ietwat gekleurd zijn door kunstmatige nostalgie, komt zijn oude wijk gedetailleerd en overtuigend terug tot leven. De nuchtere scènes in het heden zorgen voor de reflectie en melancholie, de scènes in de jaren tachtig voorzien het wild kloppende hart dat op zoek is naar verlossing. De regisseur geeft zijn verleden daarbij het meeste ruimte, wat een goede keuze was. Al was het maar omdat de acteurs al even hard aan het branden zijn als de ziel van Montiel.

Shia LaBeouf (volgend jaar te zien als de zoon van Indiana Jones) is momenteel zo hot dat er op zijn imdb-messageboard een discussie aan de gang is of hij wel of niet besneden is. Een kwestie waar ik me niet mee ga moeien, maar dat de knaap met de toch wel eigenaardige naam in ‘A Guide To Recognizing Your Saints' een tour de force levert, daar durf ik me wel over uitspreken. Hij is een ruwe diamant die met zijn natuurlijke looks het scherm naar zich toetrekt, zowel in de meer rustige scènes als tijdens de emotioneel geladen ontploffingen (de confrontatie met z'n vader in de badkamer, knal!). Maar ook de rest van de cast levert voldoende elektriciteit om een klein land draaiende te houden. Chazz Palminteri's vader is herkenbaar en ontroerend, Robert Downey Jr. is gevoelig als de volwassen Dito en Channing Tatum straalt zoveel opgefokt charisma uit dat de brute mannelijkheid als nitroglycerine-zweetdruppels uit zijn poriën sijpelt. De vonken slaan zo hard over tussen de imponerende cast dat de enkele narratieve haperingen (het einde is niet bepaald de ontladende climax die de rest van de film belooft) makkelijker door de vingers kunnen gezien worden.

Ook zonder de uitdagende sociaalkritische visie van een Spike Lee en een stevige overkoepelende thematiek (die een Scorsese met zijn ogen toe er had kunnen insteken), verrast Montiel als regisseur. De wisselwerking tussen de twee tijdskaders (geholpen door een fijne soundtrack met onder meer ‘Baker Street' en ‘New York Groove') werkt vlotjes en ook visueel haalt hij het beste uit de verpauperde wijken van Queens. En hij durft te experimenteren. De vierde muur wordt een paar keer opvallend doorbroken (‘My name is Dito, I'm gonna leave everybody in this film.') en er sluipen zelfs een paar eigenzinnige montagecuts (dialogen die achter lopen op de beelden) in dit klassieke coming of age-verhaaltje. De diepgang en ruimte van sommige personages en scènes valt soms wat tegen (echt veel over Montiel kom je niet te weten), maar de gedrevenheid en creativiteit van de regisseur is voorlopig genoeg om als ruggegraat te dienen. Het wordt afwachten of hij nog films gaat maken, maar het zou me niet verwonderen als hij alles al in deze film heeft gestoken.

‘A Guide To Recognizing Your Saints' is een soms wat onevenwichtige en getormenteerde brok passie, afgevuurd vanuit het hart van de onervaren maar getalenteerde regisseur-scenarist. Een bezwete en dooorleefde prent met sterke vertolkingen, die je meeneemt naar de wilde straten van een jongen die zijn demonen ontvluchtte en terugkeerde om ze als heiligen te omhelzen. Een pakkend filmpje.

Door Peter De Backer 30/05/2007 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (2) van anderen of geef uw mening