Regie en scenario: Darren Aronofsky
Met: Hugh Jackman, Rachel Weisz, Marcello Bezina, Alexander Bisping, Ellen Burstyn e.a.
96 min. /USA / 2006

"De verwachtingen waren hooggespannen" is in deze context een understatement. Darren Aronofsky, zowaar meneer ‘Requiem For A Dream', heeft namelijk een nieuwe film uit en dan mag er al eens van het ene been op het andere gewipt worden van ongeduld. Maar toen de regisseur op het filmfestival van Gent zelf zijn nieuwste kwam voorstellen, is slechts één zinnetje uit zijn betoog me bijgebleven: ‘Forget ‘Requiem For A Dream'. ‘The Fountain' zou iets heel anders worden, een compleet nieuwe ervaring. Ik was ‘Requiem' inderdaad snel vergeten, maar of ik er iets voor in de plaats kreeg?

De opzet - die je na een uurtje mediteren wel weet te ontwarren - is nochtans niet onaardig. Drie verhalen uit drie verschillende tijdperken (het heden, een fictief verleden en een verre toekomst) worden door elkaar verteld. In het heden maken we kennis met Tommy (Hugh Jackman met sexy stoppelbaard), een wetenschapper, die volledig opgeslorpt wordt door zijn werk. De ware reden achter zijn gedrevenheid, is zijn vrouw Izzi (Rachel Weisz), die lijdt aan een ongeneeslijke kanker. Tommy probeert voor haar tumor een remedie te vinden. Het liefst zou hij haar het eeuwige leven schenken, maar de tijd begint te dringen en Tommy komt onder druk te staan. Izzi is ondertussen een boek aan het schrijven met de titel ‘The Fountain' (en zo glipt het tweede verhaal de film binnen). Het gaat over de Spaanse koningin Isabel, die haar volk wil redden van de onderdrukking en hiervoor de hulp inroept van de conquistador Tomas (Jackman met verwilderde baard). Tomas gaat voor haar op zoek naar de Levensboom, die diep in de jungle van de Maya's verborgen ligt. Het sap kan haar volk het eeuwige leven schenken, ware het niet dat de boom andere plannen heeft met onze conquistador. Maar de film opent eigenlijk met de bevreemdende toekomstbeelden van een man (Jackman met Moby-kapsel), die in een esthetisch verantwoorde luchtbel door de uitgestrektheid der tijden zweeft in het gezelschap van een boom en blijft volhouden dat we er bijna zijn.

(Spoileralarm!) Het is snel duidelijk dat de drie verhalen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ik zou zelfs durven zeggen dat er eigenlijk drie maal hetzelfde wordt verteld: een man gaat op zoek naar het eeuwige leven om zijn grote liefde (al dan niet in de gedaante van een boom) te redden. Er wordt met symboliek rondgestrooid dat het een lieve lust is: de levensboom staat voor het onsterfelijke, de ring voor de oneindige liefde, er zijn verwijzingen naar de schepping en het oerpaar Adam en Eva en zelfs uit het kapsel van Jackman kan enige symboliek gedestilleerd worden. Voor mij zijn de beelden in de ruimte ook verklaarbaar als een soort van visoenen van Tommy (uit het heden), waarin hij het verlies van zijn vrouw probeert te verwerken. Zijn vrouw verschijnt af en toe voor hem en vraagt hem om ‘er een einde aan te maken'. Moet hij haar vergeten, verwijst ze naar het boek dat hij moet afmaken of moet hij zelfmoord plegen, zodat ze tesamen in de dood zijn? U merkt het: de film is voor duizend en één interpretaties vatbaar. Een handleiding was geen overbodige luxe geweest, maar de grote handicap van de film zit niet in de opzet noch in de warrige manier van vertellen. Het probleem zit hem in de bezieling.

Tot hier toe klinkt alles in theorie nog allemaal schitterend, maar de praktijk is wat anders. Ik ben doorgaans zeer gevoelig voor symboliek en mijn fantasie strekt zich tot het oneindige. Ik geloof nog steeds dat je geen kersenpitten mag inslikken, want anders groeit er een kerselaar uit je navel. Elfjes, Sinterklaas, de prins op het witte paard, het gaat er in als zoete koek, maar ik geloofde niet in ‘The Fountain'. Normaal gezien bereik je bij een film vrij snel een punt waarop je volledig opgezogen wordt door het verhaal en alles rondom je verdwijnt, maar bij ‘The Fountain' bleef ik me de hele tijd bewust van de context waarin ik zat: ik zit in een filmzaal en ik ben naar een vreemde film aan het kijken.

Het is alsof Aronofsky wel goede ideeën had (de vervlechting, de symboliek), maar vergeten is om ze in de juiste vorm te gieten. Het had een allesoverweldigende ervaring kunnen zijn, er zat genoeg potentieel in, maar het is allemaal de verkeerde richting uit gegaan, waardoor het nu een film is geworden die zichzelf een beetje te serieus neemt. Een sciencefiction film die een poëtische ode brengt aan de transcendentale liefde, dat was duidelijk wat de regisseur wou, maar hij vergat er een plot of tenminste een doel in te steken. Nu zijn het slechts losse ideeën in drie verschillende verpakkingen, die geen van allen waterdicht zijn. De film gaat nergens naartoe en wordt ook nergens door gedreven, het dobbert allemaal maar wat zinloos in het ijle, zonder wal te raken of de kijker te treffen.

Naast een gebrek aan drive, is de grootste stoorzender de oppervlakkigheid van de personages, die onderkoeld zijn en diepgang missen. Izzy en Tommy maken een emotionele crisis door, maar ik voelde er niets bij. Hun relatie is maar armzalig uitgewerkt; je voelt geen passie tussen hen, het is een beetje duf allemaal. Hun reacties zijn bovendien vreemd: de manier waarop Izzy met haar nakende dood omgaat, is onnatuurlijk en Tommy's gedrag is ook maar vaag. In de andere twee verhalen is alles nog meer afgevlakt en blijft Rachel Weisz' rol beperk tot ‘sois belle et tais-toi' (ik had mijn eigen vrouw toch een iets uitdagendere rol gegeven). De twee acteurs doen hun uiterste best, maar als je zulke zware, gekunstelde dialogen uit je strot moet krijgen en je moet dan nog eens concurreren tegen een ijzersterke boom, dan is de enige uitweg overacting of nihilisme. De nevenpersonages in het apenlabo lopen er bovendien maar bij alsof ze liever naar de Flair shopping day waren geweest. De meest uitgewerkte van hen, Dr. Lillian Guzetti (Ellen Burstyn, hoofdrol uit ‘Requiem') krijgt de uiterst boeiende taak om iedereen wat te sussen. Dat zorgt ervoor dat de sequentie in het heden niet boven het niveau van een sullige ziekenhuisreeks uitstijgt.

De beelden zijn vaak prachtig, de special effects (macro photography) zijn indrukwekkend, de barokke kostuums adembenemend. ‘Van een schoon tafel kan je niet eten', zegt mijn grootmoeder altijd en gelijk heeft ze: wat heb je aan een prachtige verpakking als er alleen maar lucht in zit? ‘The Fountain' is een contradictie op zichzelf: soms zijn de beelden zo overdadig mooi, dat ze kitscherig lelijk en zelfs lachwekkend worden. Neem bijvoorbeeld de conquistador die in de bloemetjes wordt gezet of, nog erger, een scène waarin onze man in de zeepbel in lotushouding de oneidigheid tegemoet vliegt. Toen begon ik mij af te vragen of er toch niets mis was met de champignons die ik die avond had gegeten.

Uniek is ‘The Fountain' alleszins, daar bestaat geen twijfel over, en het is bewonderenswaardig dat Darren Aronofsky een project als dit heeft aangedurfd. De film werd uitgejouwd tijdens het festival van Venetië, maar ik had het gevoel dat hij over het algemeen in Gent wel gesmaakt werd (ofwel zijn wij Belgen gewoon veel beleefder?). Het is een "alles of niets"-film, ofwel beleef je de tijd van je leven en krijg je er sweet dreams van ofwel laat het je friscokoud. Altijd geinig als een film extreme reacties teweegbrengt: misschien komt het wel tot een clash tussen the fountainisten en de non-believers! Ik wil de film zeker niet afraden: het is een zeer persoonlijke trip, enjoy the ride! Or finish it!

Door Barbara Van Ransbeeck 19/10/2006 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (11) van anderen of geef uw mening