Gnarls Barkley: St. Elsewhere Digg* cd bespreking

Gnarls Barkley: St. Elsewhere

WEA, 2006

Wie is Gnarls Barkley? Brian Burton en Thomas Calloway laten op de site van hun muzikale project meer vragen rijzen over het fictionele personage dat verantwoordelijk is voor ‘St. Elsewhere’ dan dat ze er beantwoorden. Deze geheimzinnigdoenerij rond Gnarls Barkley mag dan lijken op een goedkope promotiestunt, de twee komen er moeiteloos mee weg, want ze hebben met deze plaat een soundtrack gecomponeerd die zelfs de meest druilerige regendag omtovert in een zomers feestje met Hawaïaanse allures. ‘St. Elsewhere’ is namelijk een atoombom, geprepareerd in de vele turbines van de hersencellen van Burton en Calloway, die clichématige en oppervlakkige hitlijstmuziek finaal van de kaart veegt. De explosie die plaatsvindt wanneer je dit plaatje in de cd-lader steekt, heeft een veelkleurige stofwolk tot gevolg, die elke muziekliefhebber zal bedwelmen met het beste wat de pop-, funk-, hiphop- en soultraditie te bieden heeft.

Voor velen zullen Burton en Calloway even enigmatische figuren zijn als Gnarls Barkley zelf. Onder hun pseudoniemen zijn de twee echter wel bekend. Burton zullen de hiphopliefhebbers beter kennen als Danger Mouse. Onder deze naam heeft de man al samengewerkt met avant-rapper MF Doom en produceerde hij ‘Demon Days’, de laatste plaat van het virtuele ‘Gorillaz’. Burton is echter ook befaamd vanwege ‘The Grey Album’, waarop hij de pop van The Beatles confronteerde met de raps van Jay-Z. Thomas Calloway is beter bekend als Cee-Lo Green, losvast lid van Goodie Mob en gerespecteerd solo-artiest die de gospel- en soultraditie van het Zuiden van de VS nieuw leven inblaast met zijn vocale wind. Samen zijn ze verantwoordelijk voor ‘St. Elsewhere’: een plaat van 37 minuten die toch aanvoelt als een niet te versmaden 8 gangen-diner bij het Hof van Cleve. Wat Danger Mouse en Cee-Lo Green hier teweegbrengen is namelijk zowel copieus als verfijnd. In navolging van Outkast en Jamie Lidell maken deze twee creatieve geesten gebruik van verschillende genres met een lange geschiedenis om er een okselfris, opzwepend plaatje mee te smeden dat nu al aanspraak maakt op een plaats in de hoogste regionen van het betere eindejaarslijstje.

‘St. Elsewhere’ is een echte muzikale deathride, want gas wordt er niet teruggenomen: ‘I’m free’, zingt Cee-Lo uitbundig als een gospelzanger op LSD in opener ‘Go-go Gadget Gospel’, terwijl feestelijke trompetten de strijd aangaan met een nerveus drum ’n bass-ritme. Voor je het weet, zijn de eerste beats van übersingle ‘Crazy’ al door de luidsprekers geschald. Het nummer verwierf de eerste plaats in de Britse charts enkel op basis van downloads en dat is niet verwonderlijk. Dit is pop zoals Moby ze vergeten te maken is sinds ‘Play’, eenvoudig maar o zo effectief: de ‘Hey Ya’ van 2006 heeft niet meer nodig dan een simpele beat, droge baslijn, meeslepende strijkers en een zanger in topvorm om het label ‘instant-classic’ opgeplakt te krijgen. Op de psychedelische soul van het titelnummer zijn de vocale prestaties van Cee-lo (naamgenoot van Al Green) zo mogelijk nog impressionanter. De Violent Femmes-cover ‘Gone Daddy Gone’ zet dan even een domper op de feestvreugde, maar ‘Smiley Faces’ is weer een overheerlijke cocktail van funk en soul, waarop zowel Danger Mouse als Green de show stelen. Burton laat elektronische effecten botsen met speelse synths en stuiterende beats, terwijl Calloway boven zichzelf uitstijgt, bijgestaan door een magistraal achtergrondkoor.

Het eclectische feestje op ‘St. Elsewhere’ kent geen rustpunten, maar af en toe vormt de opzwepende sound van de plaat voor een discrepantie met de teksten van Cee-Lo. Het beste voorbeeld is huisfavoriet ‘Just A Thought’. ‘When I was lost, I even found myself / Looking in the gun’s direction / And I’ve tried everything but suicide / But it’s crossed my mind’, zingt Green. Het is een overtuigende en o zo relevante aanklacht tegen geweld en agressie, terwijl een Spaanse gitaar in de verte weerklinkt en moddervette beats op de meest onvoorspelbare momenten invallen. Op het gejaagde ‘Transformer’ lijkt Cee-Lo zijn ‘But I’m fine’ van de vorige song kracht bij te zetten en probeert hij met zijn raps de versnelde synths van Danger Mouse bij te benen. Ook in ‘Storm Coming’ tekent Danger Mouse voor een veelkleurige windhoos waarin drum ’n bass, funk en soul als weggeblazen huizen rondvliegen. Wanneer de grandioze soulstem van Cee-Lo in afsluiter ‘The Last Time’ is weggestorven, zit er slechts één ding op: dit extatische en orgastische feestje nogmaals door de boxen jagen.

Pim, Katerine, Il Divo en noem maar op: onze kat hoest haarballen op met meer charisma en credibility dan deze would be-artiesten. ‘St. Elsewhere’ is dan ook een grote middenvinger naar alle voorgekauwde, plastieken Ultratop-pop. Het album bewijst dat mainstream-muziek ook subtiel en fijnzinnig kan zijn zonder de funfactor uit het oog te verliezen. Danger Mouse en Cee-Lo Green gooien op deze plaat alles in de strijd en het resultaat is pop zoals ze tegenwoordig veel te weinig gemaakt wordt: catchy en dansbaar maar met een smerig, grillig randje. Gnarls Barkley is net als honing: gezegend met een oneindige houdbaarheidsdatum!